Gece uykudan elinizde uyuşma, karıncalanma ya da ağrıyla uyanıyor musunuz? Elinizi birkaç kez sallayınca rahatlıyor musunuz? Özellikle başparmak, işaret ve orta parmaklarda uyuşma hissediyorsanız bunun nedeni karpal tünel sendromu olabilir.
Karpal tünel sendromu, el bileğinden geçen median sinirin dar bir kanal içerisinde sıkışması sonucu ortaya çıkar. Median sinir, başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının bir bölümünün duyusunu taşır. Aynı zamanda başparmağın bazı hareketlerinden sorumlu kasları da kontrol eder.
Sinir üzerindeki baskı arttıkça önce uyuşma ve karıncalanma başlar. Zaman içinde ağrı, elde beceriksizlik ve güç kaybı da tabloya eklenebilir.
Poliklinikte bu hastalığı olan kişilerden sık duyduğumuz cümlelerden biri şudur:
“Hocam, gündüz çok sorun yaşamıyorum ama gece elim uyuşuyor, uykudan kalkıp elimi sallıyorum.”
Aslında bu tarif karpal tünel sendromu için oldukça tipiktir.
Gece uyurken el bileğimizi farkında olmadan bükülü tutabiliriz. Bileğin uzun süre bu pozisyonda kalması karpal tünel içerisindeki basıncı artırır ve median sinir üzerindeki baskıyı belirginleştirir. Bu nedenle yakınmalar özellikle gece ve sabaha karşı daha fazla hissedilir.
Hastalığın başlangıcında uyuşmalar çoğunlukla geceleri ortaya çıkar. İlerleyen dönemlerde ise telefon tutarken, araç kullanırken, kitap okurken veya el bileğinin uzun süre aynı pozisyonda kaldığı durumlarda gündüz saatlerinde de şikâyetler başlayabilir.
Karpal tünel sendromu yalnızca bilgisayar kullananlarda görülen bir hastalık değildir. Kadınlarda daha sık görülür. Diyabet, gebelik, fazla kilo, romatizmal hastalıklar ve bazı tiroid hastalıkları riski artırabilir. El ve el bileğinin yoğun kullanıldığı bazı işlerde de yakınmalar daha belirgin hale gelebilir.
Ancak el uyuşması tarif eden her hastada sorun el bileğinden kaynaklanmaz. Nöroloji pratiğinde benzer yakınmaların bazen boyun kaynaklı sinir basıları, dirsek seviyesindeki sinir sıkışmaları veya polinöropati gibi farklı nedenlere bağlı olduğunu da görüyoruz. Bu nedenle uyuşmanın hangi parmaklarda olduğu, ne zaman başladığı ve beraberinde güç kaybı olup olmadığı önemlidir.
Karpal tünel sendromunda uyuşma daha çok başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının bir bölümünde hissedilir. Serçe parmağın belirgin olarak uyuşması ise başka bir sinirin etkilenmiş olabileceğini düşündürür.
Hastalık ilerlediğinde tablo yalnızca uyuşmayla sınırlı kalmaz. Hasta düğme iliklerken zorlanabilir, elindeki telefonu veya bardağı daha sık düşürmeye başlayabilir. Daha ileri vakalarda başparmak kökündeki kaslarda incelme, yani kas kaybı ortaya çıkabilir.
EMG her hastaya gerekli mi?
Karpal tünel sendromu denildiğinde hastaların aklına genellikle EMG gelir. Oysa tipik şikâyetleri ve muayene bulguları bulunan bazı hastalarda tanı klinik değerlendirmeyle konulabilir. Güncel kılavuzlar da her hastada rutin olarak EMG yapılmasının şart olmadığını göstermektedir.
EMG özellikle tanının net olmadığı durumlarda, başka bir sinir hastalığından şüphe edildiğinde veya sinir sıkışmasının ne kadar ilerlediğini anlamak istediğimizde değer kazanır.
Sinirin iletim hızındaki yavaşlamayı gösterebilir ve etkilenmenin hafif, orta veya ileri düzeyde olup olmadığı konusunda fikir verebilir. İleri olgularda sinir liflerinde hasar gelişmeye başladığını gösteren bulgular da ortaya çıkabilir.
Bu değerlendirme aynı zamanda tedavinin nasıl planlanacağı konusunda bize yol gösterir.
Her karpal tünel hastası ameliyat olur mu?
Hayır. Özellikle hafif ve orta düzeydeki vakalarda ilk aşamada ameliyat dışı yöntemler tercih edilebilir. Gece kullanılan ve el bileğini düz, yani nötr pozisyonda tutan bileklikler birçok hastada gece uyuşmalarını azaltabilir. El bileğini uzun süre bükülü tutan hareketlerden kaçınmak da şikâyetleri hafifletebilir.
Bazı hastalarda karpal tünel içine uygulanan kortizon enjeksiyonları kısa dönemde rahatlama sağlayabilir. Ancak bunun her hastada kalıcı bir çözüm olmadığını bilmek gerekir.
Ameliyat kararı ise yalnızca “EMG'de karpal tünel çıktı” denilerek verilmez. Uyuşmanın giderek artması, elde belirgin güç kaybının başlaması, başparmak kökündeki kaslarda incelme gelişmesi, EMG'de ileri düzeyde sinir hasarı görülmesi veya uygun tedavilere rağmen şikâyetlerin devam etmesi cerrahi tedaviyi gündeme getirebilir.
Burada esas olan hastanın şikâyetini, nörolojik muayenesini ve gerektiğinde EMG bulgularını birlikte değerlendirmektir.
Karpal tünel sendromu erken dönemde fark edildiğinde çoğu hastada kontrol altına alınabilir. Ancak ileri derecede sinir sıkışmasının uzun süre devam etmesi, zamanla kalıcı güç kaybına ve kaslarda erimeye yol açabilir.
Bu nedenle geceleri sürekli el uyuşmasıyla uyanıyorsanız, elinizi sallayarak rahatlatma ihtiyacı hissediyorsanız veya son dönemde elinizde güçsüzlük ve eşya düşürme başladıysa bunu yalnızca “elimin üzerine yatmışım” diyerek geçiştirmemekte fayda var.
Aklınızda Kalsın
Gece artan el uyuşması, karpal tünel sendromunun en tipik belirtilerinden biridir.
Tanıda yalnızca uyuşmanın varlığı değil; hangi parmakların etkilendiği, muayene bulguları ve gerektiğinde EMG sonucu birlikte değerlendirilir.
Erken dönemde tanı konulması, sinirde kalıcı hasar gelişmeden uygun tedavinin başlanması açısından önemlidir.
Dr. Orkun Zorsu
Nöroloji Uzmanı
KAYNAK: YENİ SAKARYA GAZETESİ
