Konuşmayla ilgili ölçülü sözler:
BAK ŞU ÇEŞMEYE, SU İÇECEK TASI YOK
KIRMA İNSAN KALBİNİ, YAPACAK USTASI YOK.
Söz bilirsen söz söyle, sözünden ibret alsınlar
Söz bilmezsen süküt ( susma,sessizlik ) eyle, seni bir adam sansınlar.
Laf bilirsen söyle, ibret alsınlar
Laf bilmezsen sorut, insan sansınlar.
Söz altın ise, süküt da zehep (Altın )
Kemal( olgunluk ) ehli kemalatı ( olgunluğa erme ), süküt ile buldu hep.
Bana benden olur, her ne olursa
Başım rahat eder, dilim durursa.
Dil bir, kulak iki
Bir söyle, dinle iki.
Göz iki, kulak iki, ağız tek
Çok görüp, çok dinleyip, az söylemek gerek.
Ehl-i dillerde bu mesel ( misal, örnek, teşbih ve temsile dair ifade ) anılır
Kim ki çok söyler ise, çok yanılır.
Altı halı, üstü zili
Kesilir mi elin dili?
Bir edi, bir büdü
Ne edersin dedikodu?
Horata ( şaka, söz, konuşma ) hoş
Torba boş.
Nadan ( bilgisiz, cahil ) ile sohbet güçtür bilene
Çünkü nadan, ne gelirse söyler diline.
KOKMUŞ ETE TUZ NEYLESİN
ANLAMAYANA SÖZ NEYLESİN.
Dost yüzünden, Düşman gözünden, Deli sözünden ( belli olur ).
Yalancıda vefa olmaz, ne de ar, Ne semtine uğra, ne yanına var.
Ağacın çürüğü özünden olur, El için ağlayan gözünden olur
Adamın kötüsü sözünden olur.
Kendi söyler, el güler, o adamın şekeri
Kendi söyler, kendi güler, o adamın sakarı ( sık sık küçük kazalar yapan insan ).
ALİMLE SOHBET ET, ALIRSIN MERTEBE (aşama,derece, rütbe )
CAHİLLE SOHBET ET, DÖNERSİN MERKEBE.
Alimin her bir kelamı, lal ü mercan ( koyu kırmızı renkli mercan çeşidi ) incidir
Cahilin her bir kelamı, tende canı incitir.
Hırhır ( sesi boğuk, kısık ) ahmağındır, inat cahilin
Süküt arifindir, seyran ( bakıp seyreden ) kamilin.
Söz arifin, Seyran kamilin, inat cahilin.
Gönül ne kahve ister ne kahvehane; Gönül sohbet ister, kahve bahane.
DOĞRU SÖYLERİM, HALK RAZI DEĞİL
YANLIŞ SÖYLERİM, HAK RAZI DEĞİL.
Söylemekten söz uzar, artar demek
Söyleyenden dinleyen, arif gerek.
Düşünen bir kafa, duyan bir yürek
Fikrini, hissini söylemek gerek. ( Kaynak: Folklorumuzda ölçülü sözler, Nail Tan, 1985 )
