Geçmişte hemen her mahallede bulunan ve yıpranmış ayakkabıları yeniden kullanıma kazandıran ayakkabı tamircileri; günümüzde eski yoğunluğunu kaybetmeye başladı. Ayakkabı fiyatlarının artmasına rağmen vatandaşların tamir yerine yeni bir ayakkabı tercih etmesi ayakkabı tamirciliğine olan ilgiyi de azalttı.
ÇÖPE ATILIYOR
Adapazarı’nda yıllardır ayakkabı tamiri yapan Abidin Uzun, genellikle kaliteli ve pahalı ayakkabılar söz konusu olduğunda ayakkabı tamirine başvurulduğunu belirterek, “Vatandaşlar genellikle kaliteli ve pahalı ayakkabıları tamir ettirmek istiyorlar. Dükkânın dışındaki ayakkabıların çoğu çöpten alınmış, aslında atılmayacak kadar iyi durumda olan ayakkabılar. Maalesef insanlar kullanılabilecek durumdaki ayakkabıları bile çöpe atıyor. Kaliteli ve bilinen markaların ayakkabıları ise oldukça pahalı olduğu için insanlar bu ayakkabıları yaptırmayı daha çok tercih ediyor.” dedi.
“ALIŞKANLIKLAR DEĞİŞTİ”
Mesleğe 1957 yılında başladığını belirten Uzun, tüketim alışkanlıkları değiştikçe sektöre olan ilginin de azaldığını söyledi. Uzun, “Çok farklı dönemler gördük. Eskiden insanlar ayakkabılarını tamir ettirip uzun süre kullanırdı. Şimdi ise ekonomik durumları iyi olmasına rağmen tüketim alışkanlıkları değişti. İnsanlar sohbet ederken ekonominin kötü olduğundan bahsediyor ancak harcamalarına baktığımızda durumun pek de öyle olmadığını görüyoruz. Örneğin, tabanı açılmış bir ayakkabının dikiş ve yapıştırma işlemini 100 liraya yapıyoruz. Ancak insanlar bu kadar uygun bir ücret karşılığında bile ayakkabılarını tamir ettirmek istemiyor.” şeklinde konuştu.
KAHVE PARASI BİLE DEĞİL
Tamir ücretlerinden bahseden Uzun, “Ayakkabı tamir ücretimiz 150 liraya kadar çıkabiliyor. Bazen tamire gelen ayakkabıları ücret almadan da onarıyoruz, İhtiyacı olanlara yardımcı olmaya çalışıyoruz. Ancak insanlar artık ayakkabılarını tamir ettirmeye pek yanaşmıyor. Gün içerisinde çarşıda dolaşırken özellikle gençlerin harcama alışkanlıklarını gözlemliyorum. Kafelerde bizim kullanılamayacak bir ayakkabıyı tamir ettiğimiz fiyatların çok üstünde fiyatlara çay veya kahve satılıyor. Ayakkabı tamir ettirmek bu zamanda bir kahve parası bile değil.” ifadelerini kullandı.
EKONOMİK SEÇENEK
Ayakkabı tamircisi Kamuran Yıldız ise, “Ayakkabı tamirine olan talep son dönemde artmadı, aksine eskiye göre oldukça azaldı. Özellikle spor ayakkabıların yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel ayakkabı tamirine olan ilgi geriledi. Ücretler ise yapılacak işlemin türüne ve kapsamına göre değişiyor. Ayakkabının tabanının, topuğunun veya iç astarının değiştirilmesi gibi işlemlere göre fiyat belirliyoruz. Genel olarak tamir ücretleri çok yüksek değil. Yeni bir ayakkabı satın almaya kıyasla tamir çok daha ekonomik bir seçenek.” dedi.
OLUMSUZ ETKİLİYOR
Vatandaşların artık ayakkabıları tamir ettirmek yerine yeni ayakkabı almaya yönelmesinin nedeninin alışveriş alışkanlıklarının değişmesi olduğunu söyleyen Yıldız, “Eskiden ayakkabı alışverişi çoğunlukla peşin yapılırken bugün internet üzerinden alışveriş ve kredi kartına taksit imkânı oldukça yaygınlaştı. İnsanlar beş, altı, hatta 8 veya 12 ay taksitle ayakkabı satın alabiliyor. Bu da yeni ayakkabı almayı daha kolay hâle getiriyor ve tamir sektörünü olumsuz etkiliyor.” şeklinde konuştu.
MEVSİME GÖRE DEĞİŞİYOR
Mevsimlere göre de tamir talebinde farklılık yaşandığını belirten Yıldız, “Kış aylarında yaz dönemine kıyasla biraz daha fazla iş oluyor. Özellikle bot ve çizmelerin fermuarları ile tabanlarının değiştirilmesi gibi işlemler için müşteriler geliyor. Yaz aylarında ise daha çok spor ayakkabı tamiri yapılıyor. Kundura, topuk ve taban değişimi gibi işler kış dönemine göre daha az oluyor. Ancak kış aylarında da işler eskisi kadar yoğun değil.” dedi.
