Teklifte, ev içinde karşılıksız olarak yapılan bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresinden sayılması ve emekliliğe yansıtılması öngörülüyor.
Evdeki emek sigortalılık kapsamına alınacak
Kanun teklifinde, ev kadınlarının yıllardır görünmeyen emeğinin sosyal güvence kapsamına alınması hedefleniyor.
Düzenlemeyle birlikte evde gerçekleştirilen bakım, temizlik ve benzeri çalışmaların ekonomik bir değer olarak kabul edilmesi ve bu emeğin emeklilik hesabında dikkate alınması amaçlanıyor.
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre teklif, ev kadınlarının İş Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile sosyal güvenlik kapsamına alınmasına yönelik geniş kapsamlı düzenlemeler içeriyor.
Prim desteği ve geçmiş dönemler için borçlanma
Teklifte yer alan dikkat çeken başlıklardan biri de ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerine ilişkin düzenleme oldu.
Buna göre;
- Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanması,
- İsteyen kişilerin ek prim ödeyerek emekli aylığını artırabilmesi,
- Geçmişte sigortasız geçen ev içi emek dönemlerinin borçlanılarak emeklilik hesabına dahil edilmesi
öneriliyor.
Bakım hizmetleri için yeni haklar
Kanun teklifinde yalnızca emeklilik değil, bakım emeği veren kişilere yönelik sosyal destekler de yer alıyor.
Önerilen düzenlemeler arasında;
- Evde hasta ve yaşlı bakanlara psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık verilmesi,
- Bakım veren kişilere geçici “mola bakımı” desteği sağlanması,
- Sürekli bakım yükü taşıyan kişilere yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım hakkı tanınması
bulunuyor.
Malullük ve yaşlılık aylığı düzenlemeleri
Teklifte, çalışma gücünü kaybeden ev emekçileri için de yeni düzenlemeler yer alıyor.
Buna göre sakatlanan veya iş göremez hale gelen ev emekçilerine belirli oranlarda aylık bağlanması, başkasının bakımına muhtaç kişiler için ise bu oranın artırılması öngörülüyor.
Yaşlılık aylığı konusunda ise kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaş sonrası çalışma sürelerine göre emeklilik bağlama oranlarının yükseltilmesi teklif ediliyor.
Ev işlerinde çalışanlara İş Kanunu güvencesi
Düzenlemede ev hizmetlerinde çalışan kadınların da iş güvencesi kapsamına alınması hedefleniyor.
Teklife göre;
- Yazılı iş sözleşmesi zorunluluğu getirilmesi,
- Kıdem tazminatı ve izin haklarının güvence altına alınması,
- Mobbing, şiddet ve tacize karşı koruma sağlanması,
- İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin uygulanması
öngörülüyor.
Belediyelere kreş ve bakım merkezi görevi
Teklif kapsamında belediyelere yönelik de yeni sorumluluklar getiriliyor.
Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakım merkezi ve “mola evi” gibi sosyal hizmet alanlarında görev verilmesi planlanıyor.
Gözler Meclis sürecinde
40 maddeden oluşan kanun teklifinin yasalaşması halinde ev kadınlarının sosyal güvence, emeklilik ve çalışma hakları konusunda önemli değişikliklerin hayata geçirilmesi bekleniyor.
Teklifin TBMM’deki görüşme süreci ve komisyondaki değerlendirmelerinin ardından düzenlemenin geleceği netlik kazanacak.
