Nipah Virüsü Nedir?
Nipah Virüsü (NiV), ilk kez 1998-1999 yıllarında Malezya’da ortaya çıkan, hayvanlardan insanlara bulaşabilen (zoonotik) son derece tehlikeli bir RNA virüsüdür. Ölüm oranı vakalara göre yüzde 40 ila 75 arasında değişmektedir. Bu yüksek risk nedeniyle DSÖ tarafından “öncelikli hastalıklar” listesinde yer almaktadır.
Doğal Kaynağı: “Uçan Tilkiler”
Nipah virüsünün doğal taşıyıcısı, halk arasında uçan tilki olarak bilinen Pteropus cinsi meyve yarasalarıdır. Bu yarasalar virüsten etkilenmez ancak tükürük, idrar ve dışkıları yoluyla virüsü çevreye yayarlar. Yarasaların temas ettiği meyveler, virüsün insanlara bulaşmasında en önemli kaynaklardan biridir.
Bulaşma Yolları: Meyvelerden İnsana
Nipah virüsü farklı yollarla bulaşabilmektedir:
-
Hayvan teması: Enfekte domuz veya atların vücut salgılarıyla doğrudan temas
-
Gıda yoluyla: Yarasaların ısırdığı meyvelerin tüketilmesi veya idrarla kirlenmiş çiğ palmiye özü suyunun içilmesi
-
İnsandan insana: Enfekte kişilerin kan, tükürük ve diğer vücut sıvılarıyla yakın temas
Belirtiler: Solunum Yolundan Ensefalite
Hastalık genellikle hafif belirtilerle başlasa da kısa sürede ağır tabloya dönüşebiliyor.
-
Erken belirtiler: Ateş, baş ağrısı, boğaz ağrısı, öksürük
-
İleri aşama: Şiddetli solunum yetmezliği ve beyin iltihabı (ensefalit)
-
Kritik durum: Bilinç kaybı, nöbetler, kafa karışıklığı ve 24–48 saat içinde koma
Hayvanlardaki Etkisi: “Havlayan Domuz Sendromu”
Nipah virüsü özellikle domuzlar arasında son derece bulaşıcıdır. Domuzlarda şiddetli öksürüğe neden olduğu için hastalık halk arasında “Havlayan Domuz Sendromu” olarak adlandırılmaktadır. Virüs ayrıca atlarda ani ölümlere ve ciddi nörolojik bozukluklara yol açabilmektedir.
Tedavi ve Korunma: Aşı Henüz Yok
Nipah virüsüne karşı şu an için onaylanmış bir aşı veya özel bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Uzmanlar korunma için şu önlemlere dikkat çekiyor:
-
Meyvelerin tüketilmeden önce iyice yıkanması ve soyulması
-
Çiğ palmiye özü gibi içeceklerden uzak durulması
-
Domuz ve at çiftliklerinde biyogüvenlik önlemlerinin artırılması
DSÖ: “Salgın Riski Taşıyan Öncelikli Patojen”
DSÖ, Nipah virüsünü “acil araştırma ve geliştirme gerektiren öncelikli patojenler” arasında değerlendiriyor. Virüsün insandan insana bulaşabilme kapasitesinin olması, olası bir salgın riskini artırıyor. Örgüt, üye ülkeleri ve bilim insanlarını virüsün genetik yapısı, yayılım hızı ve etkili tedavi yöntemleri üzerine çalışmalarını hızlandırmaya çağırıyor.
