Peygamberimiz evliliği, çocuk sahibi olmayı ve çocukları iyi
yetiştirmeyi teşvik etmiş ve bu konuda büyüklerin sorumluluğuna
dikkat çekmiştir (bkz. Buhari, I, 215). Çocuklarına düşkün olan
hanımları övmüş ve anneleri, çocuklarına karşı sevgi ve şefkatle
davranmaya teşvik etmiştir (bkz. Buhari, VI, 120-121).
Hz. Peygamber çocuklarla ilgilenir, selam verir (İbn Mace, II, 1220),
onların hatırını sorardı. Zaman zaman çocukları ve özellikle
torunlarını sırtına bindirirdi. Hoşlanacakları adlar takarak
çocuklarla şakalaşır ve onları eğlendirirdi. Bütün bu sıcak
yakınlıktan dolayı çocuklar Onu (sav) çok sever, bir yolculuktan
döneceği zaman kendisini karşılamaya çıkarlardı (İbn Hanbel, IV, 5;
Ebu Davud, III, 219).
Hz. Peygamber çocuğa iyi bir terbiye ve eğitim verilmesini çocuğun
babası üzerindeki hakları arasında saymıştır. Terbiyeyi ana-babanın
çocuğuna bırakacağı en güzel miras olarak değerlendirmiştir (Tirmizi,
IV, 337). Anne-babanın çocuklara (öpücüğe varıncaya kadar her konuda)
eşit muamele yapmasının onların görevi ve çocuğun da doğal hakkı
olduğunu bildirmiştir (İbn Hanbel, IV, 269). Bu konuda çocukların
kız-erkek, büyük-küçük, öz veya üvey olması arasında fark yoktur.
İslam alimleri altı yaşından önce çocuğa herhangi bir nedenle
vurulmasının haram olduğunu, ayrıca farzı ilgilendirmeyen konular için
çocuğa asla vurulmaması gerektiğini klasik dönemden itibaren
belirtmişlerdir. Hz. Peygamber'den rivayet edilen "on yaşına geldiği
halde namazı ihmal ediyorsa döverek kıldırma" ifadesi hayatında hiçbir
çocuğa vurmamış olan Peygamberimizin namaz konusunu ne kadar
ehemmiyetli gördüğünün bir yansımasıdır. Bu hadisi yorumlayan ulema
10 yaşından sonra çocuklara terbiyevi amaçlı vurmayı "yaralayıcı
olmamak, üç darbeyi geçmemek ve başa vurulmamak" gibi kurallarla
sınırlamışlardır (bkz. Kütüb-i Site Tercüme ve Şerhi, İbrahim Canan,
c.8, s.231).
SÖZLER
"Merhamet olmazsa fazilet kuru kelimedir."
Hz. Ali
Kendisinden öğüt isteyene, "merhametli ol" demek ne güzeldir.
Abdulah ibn-i Mesud(r.a)
Merhametli ol: Ey oğul! Cenab-ı Hak şefkati ve merhameti sebebiyle Musa Aleyhisselam'a peygamberlik verdi. Ey oğul! Sen de şefkat ve merhameti elden bırakma ki merteben yüce olsun. Yeryüzünde olan mahlûkata merhamet eyle.
İmam Gazalî
Şu on şey insanı küçültür:
Kin gütmek
Kızmak
Kibirlenmek
Azgınlık
Münakaşa Etmek
Cimrilik
Haksızlık
İnsanlara Saygısızlık
Kötü Huyluluk
Merhametsizlik
Beyazıd Bestamî
Allah'ım senin nihayetsiz affın ve merhametin bize hareketlerimizden fazla ümit veriyor ve senin merhametinin ve affedici özelliğinin verdiği güven, senin cezanın korkusundan fazla umutlandırıyor...
Zünnun MısrîYalnız kendini koruyan kişi merhamet sahibi değildir. Merhametli kişi başkalarının iyiliği için çalışan kimsedir. İyi kimse derdi olanlara deva olur.
Yusuf Has Hacib
İnsanların seçkini, faydalı olan kimsedir, halk nazarında muteber kimse merhametli olan kimsedir.
Yusuf Has Hacib
Nerde görsen gönlü kırık, merhem ol
Öyle mazlum yolda kalsa, yoldaş ol
Ahmet Yesevî
Sende zulüm, haset, merhametsizlik ve bunlar gibi kötü huylar olduğu halde, bunlardan dolayı kendine gücenmiyorsun da bunları bir başkasında görünce ürküp rahatsız oluyorsun. Bu ürküş, insanın kendinden ürkmesidir.
Mevlâna
Şefkat ve merhamette güneş gibi ol,
Başkalarının kusurunu örtmekte gece gibi ol,
Cömertlik ve yardım etmede akar su gibi ol,
Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol,
Tevazu ve alçakgönüllülükte toprak gibi ol,
Ya olduğun gibi görün, ya da göründüğün gibi ol
Mevlâna
İnsanın merhameti, yumuşaklığı ve cömertliği kendisini düşmanlarına bile sevdirir.
Sadi Şirazî
Merhametsizlik kılıcını çeken kişi, merhametsizlerin kılıcı ile ölür.
Molla Cami
Allah'ın kullarına, şefkat ve merhametle muamele et. Merhamet ve şefkatini bütün canlılara ve mahlûkata bolca yay ve sakın ola ki; «Bu ottur, cansızdır, faydası yoktur.» deme! Bilâkis, senin idrakinin ötesinde, onların pek çok faydası ve hayrı vardır. Yaratılmışı, bulunduğu hâl üzere bırak ve ona Yaratıcı'nın merhametiyle merhamet et!
Muhyiddin İbn-i ARABÎ
Acımak bir derttir çoğu zaman derdi acıya yığar. Mahlûkun acıması dertten doğar da Halik merhametiyle sevince boğar. Merhamet ok ok yürekler kanatır yaratılanda; merhamet eseri olarak yağmur yağmur sevindirir kulunu Yaratan da.
İskender Pala
Merhamet içimizde bir yerlerde sönmeye yüz tutmuş insanlık kandilini yeniden tutuşturan ve bizi en temel halinde insanlığımıza geri çağıran bir duygu. Verecek hiçbir şey yoksa bile elinde, kardeşinin acısı için kendini verebilir, kendi ruhunu, dostluğunu, kardeşliğini ikram edebilirsin.
Kemal SAYAR
Merhamet her zaman intikamdan daha değerlidir.
Shakespeare
Merhamet en etkili silahtır; kalbe kadar işler ve ebediyete kadar iyileşmeyecek yaralar açar.
Lavigerie
DUA
“Biriniz dua ettiği zaman, Allah’a hamd ve övgü ile başlasın, sonra Peygambere salât etsin, sonra dilediği duayı yapsın”buyurmuştur. (Tirmizî, De’avât, 66; Ebû Davud, Salât, 358)
Peygamberimiz (s.a.s.); sahabeden Enes bin Malik’e, herhangi bir yeri ağrıdığı zaman, şikâyet ettiği yerin üzerine elini koyup besmele ile şöyle dua etmesini tavsiye etmiştir:
“Bismillah, şu çektiğim acının şerrinden Allah’ın gücü ve kudretine sığınırım. Sonra elini kaldır, sonra bu duayı üç beş defa tekrar et.” (Ebû Ya’lâ, Zikir ve Dua, No: 1126)
KURU KALABALIK
Muzaffer Ozak Hoca'nın sahaflar çarşısındaki dükkanına giren bir genç:
- Selâmunaleyküm babalık... diye selâm verince, hazret selâmı alır:
- Aleykümselâm kurukalabalık...
ÇOK YÜZLÜLER
Mehmed Âkif, iki yüzlü insanlara çok kızardı. Bir gün bir arkadaşına şöyle dedi:
- İki yüzlüleri artık sever hale geldim. Çünkü yaşadıkça yirmi yüzlü
insanlar görmeye başladım.