“Çocuğum bunu neden yapıyor?”
“Bu yaşta böyle davranması normal mi?”
“Benim çocuğumda bir problem mi var?”

Çocuk gelişimi alanında çalışan bir uzman olarak ailelerden en sık duyduğum soruların başında bunlar geliyor.

Aslında çoğu ebeveynin kafasındaki temel soru şu: Çocuğumun davranışı gelişimin doğal bir parçası mı, yoksa üzerinde durmam gereken bir durum mu?

Bu ayrımı yapabilmek her zaman kolay değil. Özellikle okula alışma aşamasında çocukların gelişimi düz bir çizgide ilerlemez. Aynı yaşta olan iki çocuğun duygusal, sosyal ya da davranışsal özellikleri birbirinden oldukça farklı olabilir. Bir çocuk okula kolayca uyum sağlarken bir diğeri haftalarca ayrılmakta zorlanabilir.

Peki ne zaman “Bu sadece bir dönem” demeli, ne zaman biraz daha dikkatli olmalıyız?

“Anne, baba bugün okula gitmesem olur mu?”

Okulun ilk günlerinde bu cümleyi duyan pek çok ebeveynin aklından benzer düşünceler geçer: “Acaba neden gitmek istemiyor? Okulda bir problem mi var? Ne zaman alışacak?”

Oysa bazen çocuğun ihtiyacı, hemen bir cevap bulmamız değil; yeni bir sürece alışabilmesi için zamana ve kendisini güvende hissedeceği bir yetişkine sahip olmasıdır.

Okula başlamak çocuk için yalnızca yeni bir binaya gitmek değildir. Yeni bir öğretmenle tanışmak, arkadaşlık ilişkileri kurmak, ailesinden belli bir süre ayrı kalmak, sınıf kurallarına uyum sağlamak, kendi ihtiyaçlarını daha fazla karşılamak ve gününü farklı bir düzen içerisinde geçirmek anlamına gelir.

Bu nedenle okula uyum bir anda gerçekleşen bir durum değil, çocuğun adım adım geliştirdiği bir süreçtir. Özellikle ilk dört haftada çocuklar zorlanabilir.

Her çocuk aynı hızda alışmak zorunda değil

Bazı çocuklar yeni ortamlara kolayca uyum sağlarken bazı çocuklar önce gözlemlemeyi, çevresini tanımayı ve kendisini güvende hissetmeyi tercih edebilir.

Bu farklılık tek başına bir problem olarak değerlendirilmemelidir.

Ebeveyn olarak burada kendimize şu soruyu sorabiliriz:

“Çocuğum neden diğer çocuklar gibi değil?” yerine “Çocuğumun bu sürece uyum sağlamasını nasıl kolaylaştırabilirim?”

Peki ebeveyn ne yapmalı?

Yeniliklerin çocukları zorlayabileceği bilinmeli

Ebeveynler çocukların duygularını göğüsleyen kişilerdir. Çocuklar için başlangıçlar zor olabilir. Aile bu gibi durumlarda sakin olabildiğinde süreç daha kolay ilerlemektedir.

Sabahları küçük rutinler büyük fark yaratabilir

Okula uyum sürecinde çocuğun hayatını mümkün olduğunca öngörülebilir hale getirmek önemlidir.

Akşamdan çantayı birlikte hazırlamak, kıyafetleri belirlemek, sabah ne yapılacağını çocuğun bilmesini sağlamak günlük telaşı azaltabilir.

Çocuğun güne sürekli acele ve gerginlikle başlaması yerine, mümkün olduğunca sakin ve benzer bir sabah rutini oluşturmak uyum sürecini destekleyebilir.

Vedalaşma kısa, net ve güven verici olmalı

Çocuğunuz ağladığında okuldan ayrılmak kolay olmaz. Ancak vedalaşmayı sürekli uzatmak çocuğun ayrılık anına daha fazla odaklanmasına neden olabilir.

Çocuğunuzu başka çocuklarla kıyaslamayın

“Bak arkadaşın hiç ağlamıyor.”

“Sen hâlâ alışamadın.”

“Diğer çocuklar yapıyor, sen neden yapamıyorsun?”

gibi cümleler çocuğun uyum sürecini kolaylaştırmak yerine kendisini yetersiz hissetmesine neden olabilir.

Bunun yerine:

“Okula gitmek sana şu anda zor geliyor olabilir. Yeni bir yere alışmak zaman alabilir. Ben senin yanındayım.”

demek çocuğun duygusunu kabul ederken aynı zamanda ona güven verir.

Peki ne zaman daha yakından ilgilenmeliyiz?

Her ağlama, her isteksizlik veya her sabah yaşanan zorlanma aynı anlama gelmez.

Ancak çocuğun yaşadığı güçlüklerin uzun süre devam etmesi, giderek artması, okul yaşamının yanı sıra günlük hayatını da belirgin şekilde etkilemesi durumunda öğretmeniyle görüşmek ve gerektiğinde bir çocuk gelişimi veya ruh sağlığı uzmanından destek almak yararlı olabilir.

Son olarak…

Okula alışmak bir yarış değildir.

Çocuğumuzun ilk haftalarda zorlanması, bizim ebeveyn olarak başarısız olduğumuz anlamına gelmediği gibi çocuğumuzun da başarısız olduğu anlamına gelmez.

Bazen çocuklarımızın ihtiyacı onları zorlayan her şeyi ortadan kaldırmamız değil, zorlandıkları sırada yanlarında olduğumuzu bilmeleridir.

Belki de okulun ilk günlerinde çocuklarımıza söyleyebileceğimiz en güzel cümle şudur:

“Her şeyi hemen sevmek ya da hemen alışmak zorunda değilsin. Birlikte, adım adım alışacağız.”

Çünkü okula uyum yalnızca çocuğun okula alışması değil, çocuğun kendisini okulda güvende ve ait hissetmeye başlamasıdır.

KAYNAK: YENİ SAKARYA GAZETESİ