Anadolu Ajansının “Bir Nefes Bin Zehir” başlıklı dosyasında, Türkiye’de tütün kullanım oranlarının yıllar içerisindeki değişimi ve tütünle mücadele kapsamında yürütülen çalışmalar ele alındı.
Sağlık Bakanlığı verileri ile TÜİK’in 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarından derlenen bilgilere göre, tütün kullanımında kadınlar ve erkekler arasında farklı bir eğilim yaşandı.
Kadınlarda Tütün Kullanımı Yüzde 20,6’ya Yükseldi
Türkiye’de kadınların tütün ve tütün ürünleri kullanım oranı, 2008 yılında yüzde 15,2 seviyesindeyken 2025 yılında yüzde 20,6’ya çıktı.
Böylece kadınlarda tütün kullanım oranı 17 yıllık dönemde yaklaşık yüzde 35 artış gösterdi.
Erkeklerde ise aynı dönemde tütün kullanım oranı yüzde 47,9’dan yüzde 46’ya geriledi.
Erkeklerin tütün kullanım oranı 2012 yılında yüzde 41,5, 2014 yılında ise yüzde 47,4 olarak kaydedilmişti.
Türkiye genelinde 15 yaş ve üzeri nüfusta toplam tütün kullanım oranı da 2008’deki yüzde 31,2 seviyesinden 2025 yılında yüzde 33,2’ye yükseldi.
Türkiye’de Her Yıl Yaklaşık 125 Bin Kişi Tütün Nedeniyle Hayatını Kaybediyor
Tütün kullanımı, dünya genelinde önemli halk sağlığı sorunları arasında yer alıyor.
Verilere göre tütün kullanımı, dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık yüzde 25’i ve akciğer kanserlerinin yüzde 90’ıyla ilişkilendiriliyor.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 7 milyon kişi tütün nedeniyle hayatını kaybederken, bu ölümlerin 1,6 milyonunun pasif etkilenimden kaynaklandığı belirtiliyor.
Türkiye’de ise yılda yaklaşık 125 bin kişinin tütün nedeniyle yaşamını yitirdiği, bu ölümlerin 25 bininin pasif etkilenimle bağlantılı olduğu bildiriliyor.
Akciğer Kanseri ve Solunum Hastalıklarına Dikkat
Türkiye’nin erkeklerde akciğer kanseri sıklığı ve buna bağlı ölümlerde dünyada ilk sırada yer aldığı belirtiliyor.
2024 verilerine göre, Türkiye’de gerçekleşen tüm ölümlerin yüzde 67,3’ü sigarayla doğrudan ilişkili olan dolaşım sistemi hastalıkları, tümörler ve solunum sistemi hastalıklarından kaynaklanıyor.
Tütün dumanına maruz kalmak yalnızca sigara ve diğer tütün ürünlerini kullananları değil, aynı ortamda bulunan çocukları, gençleri, aileleri ve çalışanları da etkiliyor.
Pasif etkilenim; kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.
Tütünle Mücadele Timleri 1 Milyondan Fazla Kişiye Ulaştı
Sağlık Bakanlığı, tütün kullanımının önlenmesi ve sigarayı bırakmak isteyen vatandaşların desteklenmesi amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.
Bu kapsamda tüm il ve ilçelerde Tütünle Mücadele Timleri ve Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri faaliyete geçirildi.
1 Eylül 2025 tarihinden itibaren oluşturulan timler, bugüne kadar 1 milyondan fazla vatandaşa ulaşarak tütün dumanından pasif etkilenimin zararları hakkında bilgilendirme yaptı.
Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara ise Mobil Sigara Bırakma Polikliniklerinde danışmanlık hizmeti sunuldu.
Çalışmalarla tütün kullanımına ilişkin farkındalığın artırılması ve sigarayı bırakmak isteyen kişilerin hekimlerle buluşturulması amaçlanıyor.
Dumansız Hava Sahasında Çapraz Denetimler Başlatıldı
Toplum sağlığının korunması amacıyla yürütülen Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında denetim ve bilgilendirme çalışmaları devam ediyor.
Denetimlerin etkinliğinin artırılması ve uygulamada standardizasyonun güçlendirilmesi amacıyla iller arası iş birliği geliştirilerek çapraz denetimler başlatıldı.
Sahada yürütülen faaliyetlerde vatandaşlara pasif etkilenimin zararları ve dumansız ortamların önemi anlatılıyor.
Vatandaşlardan gelen bildirimler de değerlendirilerek tütün denetim ekipleri tarafından gerekli müdahaleler gerçekleştiriliyor.
Çocuklar ve Gençler İçin Koruyucu Eğitimler Düzenleniyor
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında çocukların ve gençlerin tütün ürünlerinden korunmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Eylem planında, “Çocuk ve Gençlerin Tütün Ürünleri Kullanımından Korunması ve Ulaşabilirliğinin Engellenmesi” başlığına yer veriliyor.
Bu doğrultuda öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler düzenleniyor.
Çalışmalar; Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve Gençlik ve Spor Bakanlığı iş birliğinde gerçekleştiriliyor.
Üniversitelerde Dumansız Kampüs Dönemi
Gençlerin tütün ürünlerinden korunmasına yönelik çalışmalar kapsamında üniversitelerde “Dumansız Kampüs” uygulamasının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Yükseköğretim Kurulu iş birliğinde ulusal düzeyde uygulanmak üzere kriter seti, uygulama esasları ve rehber hazırlandı.
Dumansız Kampüs uygulamasıyla üniversitelerde sigara bırakma hizmetlerinin sunulması, kapalı ve açık alanlarda tütün ürünü kullanım alanlarının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün önlenmesi amaçlanıyor.
Yürütülen çalışmalarla özellikle çocukların ve gençlerin tütün kullanımından korunmasına yönelik uygulamaların güçlendirilmesi hedefleniyor.
