Yağışlarla birlikte ormanlık alanlarda yabani mantarların görülme sıklığı artarken, uzmanlardan önemli uyarılar geldi. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, doğadan toplanan mantarların bilinçsizce tüketilmesinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi.
Mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için halk arasında kullanılan geleneksel yöntemlerin bilimsel bir dayanağı bulunmadığını belirten Bozkır, vatandaşların bu tür inanışlara güvenmemesi gerektiğini vurguladı.
Tat ve koku zehri ele vermiyor
Halk arasında yaygın olan bazı yanlış inanışlara dikkat çeken Prof. Dr. Hamza Bozkır, böceklerin veya salyangozların tükettiği mantarların insanlar için de güvenli olduğu düşüncesinin doğru olmadığını ifade etti.
Bozkır, insanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides türünün böcekler ve salyangozlar tarafından tüketilebildiğini belirterek, bu canlıların fizyolojik yapılarının insanlardan farklı olduğunu söyledi.
Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararmasının zehirli olduğunu göstermediğini kaydeden Bozkır, güzel kokan veya lezzetli olan mantarların da zehirli olabileceğini vurguladı.
Sakarya ormanlarında bu mantarlara dikkat!
Sakarya ormanlarında karşılaşılabilecek zehirli mantar türleri hakkında da bilgi veren Bozkır, özellikle üç türe dikkat çekti:
-
Amanita phalloides (Evcikkıran): Türkiye'de mantar zehirlenmesine bağlı ölümlerin büyük bölümünden sorumlu. Genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişiyor. Şapkasının rengi zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebiliyor.
-
Amanita muscaria (Sinek mantarı): Kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınıyor. Halüsinojenik ve nörotoksik bileşikler içeriyor.
-
Omphalotus olearius (Yalancı kızılağaç mantarı): Ağaç kökleri ve odun kalıntıları çevresinde kümeler hâlinde yetişiyor. Yenilebilir bazı mantarlarla karıştırılabiliyor ve tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
"Görünüşüne bakarak karar vermeyin"
Mantarların birbirine benzeyen yapılarının yanlış teşhislere neden olabileceğini belirten Bozkır, doğru sınıflandırmanın uzmanlık gerektirdiğini ifade etti.
Mantar türlerinin belirlenmesinde mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testlerden yararlanıldığını aktaran Bozkır, geçmişte tüketilmiş olmasının bir mantarın güvenli olduğunu kanıtlamayacağını söyledi.
Ayrıca zehirlenme vakalarında tüketilen mantarın türünün bilinmemesi veya numunesinin bulunmamasının hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebileceğine dikkat çekti.
"Hiçbir lezzet insan hayatından daha değerli değil"
Yabani mantar zehirlenmelerinin karaciğer ve böbrek yetmezliği, organ nakli ihtiyacı ve ölüm gibi ağır sonuçlar doğurabileceğini belirten Prof. Dr. Hamza Bozkır, vatandaşlara doğadan mantar toplamamaları çağrısında bulundu.
Bozkır, gıda güvenliği açısından güvenilirliği kesin olarak ortaya konulmamış yabani mantarların potansiyel toksik risk taşıdığını belirterek şu uyarıda bulundu:
"Hiçbir lezzet veya doğa aktivitesi insan hayatından daha değerli değildir. Mantar ihtiyacı doğadan toplanan ürünler yerine üretim standardı belli olan güvenilir satış noktalarından karşılanmalıdır."
