Son dönemde vatandaşların ödemelerde sıkça tercih ettiği IBAN yoluyla para transferi, beraberinde bazı hukuki ve mali riskleri de getiriyor. Özellikle kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN üzerinden ödeme talep eden bazı işletmeler, hem kendileri hem de hizmet alan kişiler açısından risk oluşturabiliyor.
Uzmanlar, para gönderilen hesabın suç gelirleri kapsamında takibe alınmış olması durumunda, o hesaba para gönderen kişilerin de hukuki süreçlerle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.
“IBAN Yoluyla Gönderilen Para Bazı Sonuçlar Doğurabilir”
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuki olarak sebebe dayalı bir işlem olduğunu belirtti.
Transfer sırasında açıklama kısmına ödemenin nedeninin yazılmasının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Değirmenci, para transferiyle gelir elde edilmesi durumunda vergi doğabileceğini vurguladı. Özellikle sözleşmeye dayalı bir ödeme söz konusuysa, bunun mutlaka açıklama bölümünde belirtilmesi gerektiğini ifade etti.
Değirmenci, IBAN’a para gönderilen kişi açısından da riskler oluşabileceğini belirterek, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından şüpheli işlem kapsamında hesapların izlenebileceğini söyledi. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde bankaların şüpheli işlem bildiriminde bulunabildiğini hatırlatan Değirmenci, şu değerlendirmede bulundu:
“IBAN’a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile, suç ya da terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen para, ilgili kişi hakkında şüphe doğurabilir. Tek seferlik işlemlerden ziyade, süreklilik arz eden ve örgütsel nitelik taşıyan transferler daha ciddi incelemeye konu olur.”
Tacir veya esnafa yapılan ödemelerde alınan mal ya da hizmetin mutlaka belirtilmesi gerektiğini ifade eden Değirmenci, düzenli ödemelerde açıklama yazılmasının ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçeceğini söyledi.
“İşletmeye Kayıtlı IBAN Kullanılmalı”
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Mustafa Çolak ise ekonomideki temel sorunlardan birinin kayıt dışılık olduğunu belirtti.
Çolak, mal veya hizmet alımı sırasında şahsi IBAN yerine işletmenin resmi ve kayıtlı banka hesabına ait IBAN’ın kullanılmasına özen gösterilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca transfer sırasında açıklama bölümüne işlemin niteliğinin yazılmasının önemine dikkat çekti.
Örnek olarak; “araç tamir karşılığı”, “X konutun satış bedeli”, “kapora”, “özel ders ücreti” ya da “taksi ücreti” gibi ifadelerin ileride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt niteliği taşıyabileceğini belirtti.
Yüksek ve Düzenli Transferlere Dikkat
Uzmanlara göre ticari faaliyet niteliği taşımayan bireysel borç, alacak ya da hibe ödemeleri dışında, hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferleri vergi denetimine takılabiliyor. Bu tür işlemlerin ticari kazanç olarak değerlendirilmesi halinde, kayıt dışı gelir kapsamında cezalı vergilendirme söz konusu olabiliyor.
Çolak, kaynağı belirsiz ve yüksek tutarlı işlemlerde suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı şüphesi oluşması durumunda banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini, adli soruşturma başlatılabileceğini ifade etti.
Belgesiz ve Açıklamasız Ödemeler Riskli
Uzmanlar, hizmet karşılığında mutlaka fatura, fiş veya geçerli bir belge talep edilmesi gerektiğini vurguluyor. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle belge düzenlemeyenler ve almayanlara artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanabiliyor.
IBAN ile ödeme talep edilmesine rağmen belge verilmemesi halinde, işlemin Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital kanalları üzerinden bildirilmesinin tüketiciler açısından daha güvenli bir yol olduğu belirtiliyor.
Uzmanlara göre, açıklamasız ve belgesiz yapılan IBAN transferleri ileride yapılacak denetimlerde hem hizmet alan hem de hizmet veren taraf açısından ciddi mali külfetlere ve vergi cezalarına yol açabilir. Vatandaşların IBAN ile ödeme yaparken açıklama yazmaları, teyit edilmemiş hesaplara para göndermemeleri ve mutlaka yasal belge talep etmeleri büyük önem taşıyor.
