Türkiye’de milyonlarca emeklinin her yıl Ramazan ve Kurban bayramlarında aldığı bayram ikramiyeleri için yeni bir sistem değişikliği gündeme geldi. AK Parti kulislerinden sızan bilgilere göre, mevcut uygulamanın yerine gelire göre belirlenen bir destek modelinin hayata geçirilmesi üzerinde çalışılıyor.
Bütçe Yükü Tartışma Yarattı
2018 yılından bu yana tüm emeklilere eşit şekilde verilen bayram ikramiyeleri, son dönemde artan emekli sayısı ve bütçe kısıtları nedeniyle yeniden değerlendirmeye alındı. Türkiye’de emekli sayısının 17 milyonu aşması, ikramiyelerde yapılacak küçük bir artışın bile kamu bütçesine ciddi yük getirmesine yol açıyor.
BBC Türkçe’de yer alan habere göre, mevcut 4 bin lira olan bayram ikramiyesinin yüzde 25 artırılarak 5 bin liraya çıkarılması seçeneği ekonomi yönetimi tarafından masaya yatırıldı. Ancak yapılan etki analizlerinde, sadece bin liralık bir artışın yıllık bütçeye yaklaşık 44 milyar lira ek maliyet oluşturacağı hesaplandı. Ekonomi yönetimi, bu artışın enflasyon karşısında emeklileri yeterince memnun etmeyeceği ve bütçe üzerindeki yükün fazla olacağı gerekçesiyle zam seçeneğinden vazgeçti.
“Herkese Eşit” Modeli Yerine Gelire Göre Destek
AK Parti kaynakları, mevcut sistemin sosyal adalet açısından sorunlu olduğunu savunuyor. Parti kulislerinde, yüksek emekli aylığı alan bir milletvekili ya da varlıklı bir iş insanı ile düşük gelirli bir işçi emeklisinin aynı miktarda ikramiye almasının hakkaniyetli olmadığı görüşü dile getiriliyor.
Bu nedenle yeni modelde bayram ikramiyelerinin tüm emeklilere eşit verilen bir hak olmaktan çıkarılarak, gelir durumuna göre belirlenen bir sosyal destek programı kapsamında verilmesi planlanıyor. Amaç, kısıtlı bütçe kaynaklarının doğrudan dar gelirli emeklilere yönlendirilmesi.
Anayasa Tartışması ve “Vatandaşlık Maaşı” Formülü
Gelire göre ikramiye verilmesi planı beraberinde hukuki tartışmaları da gündeme getirdi. Uzmanlar, örneğin belirli bir maaş seviyesinin üzerindeki emeklilere ikramiye verilmemesinin Anayasa’daki eşitlik ilkesine aykırı olabileceği ve bu nedenle düzenlemenin Anayasa Mahkemesi’nden dönebileceği görüşünü dile getiriyor.
Bu engeli aşmak için iktidarın, bayram ikramiyelerini “Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı” kapsamına dahil etmeyi planladığı belirtiliyor. Kamuoyunda zaman zaman “vatandaşlık maaşı” olarak da anılan bu programın 2027 yılında ülke genelinde uygulanması hedefleniyor.
Yeni Sistemde Neler Değişecek?
Kulis bilgilerine göre planlanan yeni modelde şu değişiklikler öne çıkıyor:
-
Bayram ikramiyeleri genel bir hak olmaktan çıkarılarak sosyal yardım statüsüne alınacak.
-
Sadece emekli maaşı değil, hane halkı toplam geliri ve mal varlığı da dikkate alınacak.
-
Yüksek gelirli emekliler, birden fazla gelir kaynağı bulunanlar veya belirlenen mal varlığı sınırını aşanlar sistem dışında kalacak.
-
Dar gelirli emeklilere ise mevcut tutardan daha yüksek ve daha anlamlı destekler verilmesi planlanacak.
Yeni sistemin hayata geçirilmesi halinde, emeklilere yönelik bayram ikramiyeleri Türkiye’de ilk kez gelire göre belirlenen bir sosyal yardım modeline dönüşmüş olacak. Ancak düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği ve kapsamının nasıl şekilleneceği henüz netlik kazanmış değil.
