07.04.2011, 18:18

DİL ÜZERİNE

Çok uzun zamandır, dil ve Türk dili üzerine çalışıyorum. Bu konuda yazı yazabilecek kadar uzun. Dil, çok önemli bir olgu hayatımızda. Fark etmeden sahip olduğumuz nimetlerden. İnsanlık var olduğundan beri konuşuyor çünkü. İnsanlık tarihi, benim bildiğim kadarıyla, bir ya da bir buçuk milyon yıl kadar geçmişe sahip. Bu konuda farklı farklı görüşler olsa da kutsal kitabımızda, ilk insan olan Adem Peygambere kelimelerin tek tek öğretildiği söyleniyor. Şu durumda konuşmadan geçen tek bir yüzyıl bile yok. Konuşa konuşa anlaşırız deniyor ya, yalan. Anlaşamamışız. İnsanlık tarihinde neredeyse her dönemde savaşılmış.
Dünyada altı bine yakın dil var. Her yıl bu dillerden aşağı yukarı on tanesi, konuşulanı kalmadığı için, yok oluyor. Hatta bunu destekleyen bir habere de rastlamıştım ulusal basında. Haber başlığı şöyleydi : “İki Meksikalı küsünce bir dil yok oldu.” Bu iki kişi, Meksika’da bir yerli dilini konuşan son iki üye imiş ve küsünce dil yok olmuş. Bu ironik durum, şu öngörünün doğmasına da sebep olmuş: “Bundan yüzyıllar sonra herkes tek bir dil konuşuyor olacak.” Dünyada tek bir dil konuşulması mümkün müdür? Bilemiyorum. Kimileri bunun İngilizce olabileceğini savunuyor. Umuyorum yanılıyorlardır. Yoksa bugün Türkçede kullandığımız yenge, baldız, enişte, elti, görümce gibi kelimeler tarihe karışır. Çünkü bunların, benim bildiğim kadarıyla, tek kelimelik bir İngilizce karşılıkları yok. Her dil kendi kültürünün çocuğu. Bizim dilimiz de öyle. Türkçe ile ifade ettiğimiz bazı şeyleri bir başka dil ile anlamanın imkanı yok. Hadi çevirin şu cümleyi İngilizceye “Gözümün nurunu everdik, bir yastıkta kocasınlar.”
Dünyadaki diller doğal dil kabul ediliyor. Ama tarihte yapay dil örnekleri de var. Bütün dünya, aynı dili konuşsun diye Ekmekçizade Mehmed Muhiddin Efendi adlı bir Türk, 16. yüzyılda Balibilen dilini icat etmiş. Kağıt üzerinde kalmış bu dil. Sonra 19. yüzyılda Zamenhof adlı bir Polonyalı aynı amaçla Esperanto(Esperanto, "umut eden" demekti ve o da, insanların birbirlerini anlayarak dostça yaşayabileceklerini umut ediyordu.)diye bir dil oluşturmuş. Bugün 1oo bine yakın konuşanı olduğu söyleniyor.
Fazıl Hüsnü Dağlarca niçin şiir yazdığını soran Hollandalı bir Türkologa :”Türkçenin yeryüzündeki en büyük dil olduğunu göstermek için.” diye yanıt veriyor. Bir dilin büyüklüğü o dili sevenlerin ve o dile sahip çıkanların sayısı ile doğru orantılı bence. Hangi dil olursa olsun bir dil o dilde edebiyat yapılırsa edebiyat dili, bilim yapılırsa bilim dili olur. Türkçe sevenlerin çoğalması işte bu yüzden önemli.
Şimdi fark etmiyoruz ama Türkçe konuşuyor olmak bizi birbirimize yaklaştırıyor. Bugün yeryüzünde lehçeleri de dahil edersek 250 milyona yakın insan Türkçe konuşuyor. Yahya Kemal’in dediği gibi “Türkçenin çekilmediği yerler vatandır.” Ne büyük bir bağ! Yurtdışına gidenler bilir. Aynı dili konuşanlara, tanımasan bile, akraba yakınlığı duyuyorsun.
Fransa’da Dil Bakanlığı var. Adamlar dillerine bakanlık kuracak kadar önem veriyorlar. Bir rivayete göre Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombası atıldığında Fransızlar bunu kendi halklarına, dünya kamuoyundan iki gün sonra duyurmuş. Sebebi de bu iki gün boyunca Bakanlığın atom bombası terimini Fransızca nasıl söylemeleri gerektiği ile ilgili toplanmaları imiş. Biz ise hala Avrupa para birimine avro mu diyelim yoksa euro mu tartışıp duralım.
Dil konusunda duyarlı iseniz Türkçe ile ilgili yazılmış yeni bir kitaptan bahsederek yazımı bitirmek istiyorum. Üniversiteler için Türk Dili 1- 2 Yıldız Teknik Üniversitesinin okutman kadrosu tarafından yazıldı. İçinde Feyza Hepçilingirler gibi bir dil sevdalısının da bulunduğu bu kitap soru cevap şeklinde dil konusunu işliyor. Kaynak kitap isteyenlere duyurulur.

 

Yorumlar (0)
banner35
8
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 28 Şubat 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Antalyaspor 26 34
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. Altınordu 24 44
4. İstanbulspor 23 43
5. Adana Demirspor 24 42
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 23 31
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 24 39
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 26 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Granada 24 30
11. Celta de Vigo 24 29
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 24 25
16. Eibar 25 22
17. Deportivo Alaves 25 22
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 25 20