Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) katılımcıların birikimlerinin korunmasına yönelik yasal güvenceler ve denetim mekanizmaları hakkında açıklamalarda bulunan Türkiye Sigorta Hazine ve Emeklilik Operasyonları Genel Müdür Yardımcısı Gürol Sami Özer, sistemin hem uzun vadeli tasarruf hem de yatırım açısından önemli avantajlar sunduğunu söyledi.
AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Özer, 2003 yılından bu yana faaliyet gösteren BES'in düzenli tasarruf alışkanlığını profesyonel portföy yönetimiyle bir araya getirdiğini ifade etti.
BES'te yüzde 20 devlet katkısı avantajı
Bireysel Emeklilik Sistemi'nin önemli avantajlarından birinin yüzde 20 devlet katkısı olduğunu belirten Özer, bu desteğin uzun vadeli birikim motivasyonunu artırdığını kaydetti.
Katılımcıların yılda 12 kez fon dağılımı değiştirme hakkına sahip olduğunu hatırlatan Özer, bu sayede birikimlerin değişen piyasa koşullarına göre yönetilebildiğini söyledi.
Özer ayrıca, 18 yaşından küçük çocuklar adına da BES sözleşmesi açılabildiğini ve her çocuk için ayrı ayrı yüzde 20 devlet katkısından yararlanılabildiğini belirtti.
Fon değişikliklerinde stopaj kesilmiyor
BES'in vergi avantajlarına da değinen Özer, sistem içerisinde gerçekleştirilen fon değişikliklerinde stopaj kesintisi uygulanmadığını ifade etti.
Klasik yatırım araçlarında kazanç elde edildiğinde veya vadeli mevduat yenilendiğinde stopaj kesintisi yapılabildiğini belirten Özer, BES'te ise fonlar arasında geçiş yapılırken getirinin tamamının yeni fona aktarılabildiğini söyledi.
Stopajın yalnızca sistemden ayrılma aşamasında, elde edilen toplam getiri üzerinden kademeli olarak uygulandığını aktaran Özer, bu durumun uzun vadeli tasarruf sahiplerine maliyet avantajı sağladığını vurguladı.
Emeklilik şirketi iflas etse bile birikimler korunuyor
BES'teki birikimlerin güvenliğine ilişkin açıklamalarda bulunan Özer, katılımcılara ait fon varlıklarının emeklilik şirketlerinin kendi malvarlığından ayrı tutulduğunu belirtti.
Özer, "Emeklilik şirketinin borçları, iflası veya tasfiyesi halinde dahi fon malvarlığına haciz konulamaz, rehin edilemez ve iflas masasına dahil edilemez" dedi.
Katılımcıların fon paylarının Takasbank nezdinde kişi bazında saklandığını belirten Özer, birikimlerin e-Devlet, EGM Mobil, Takasbank Bireysel Bilgilendirme Sistemi ve ilgili kurumların dijital kanalları üzerinden takip edilebildiğini bildirdi.
BES fonları dört kurumun denetiminde
Emeklilik yatırım fonlarının çok katmanlı bir denetim mekanizmasıyla korunduğunu vurgulayan Özer, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Takasbank ve Emeklilik Gözetim Merkezinin (EGM) eş zamanlı olarak denetim süreçlerinde yer aldığını ifade etti.
Özer, EGM bünyesindeki Fon Gözetim Platformu'nun fon işlemlerinin mevzuata uygunluğunu takip ettiğini, Fon Performans Değerlendirme Sistemi'nin ise fon yönetiminin etkinliğini izlediğini belirtti.
Fon yatırımlarında risk sınırlaması uygulanıyor
Fon portföylerinde riskin belirli yatırım araçlarında yoğunlaşmasını önlemek amacıyla yasal sınırlamalar uygulandığını belirten Özer, devlet iç ve dış borçlanma senetleri dışında tek bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına fon portföyünün yüzde 10'undan fazlasının yatırılamadığını söyledi.
Portföyün yüzde 5'inden fazlasını oluşturan ihraççıların toplam payının da yüzde 40'ı aşamayacağını ifade eden Özer, hisse senedi, borçlanma araçları ve kıymetli madenler gibi belirli varlık gruplarına yönelik fonlarda portföyün en az yüzde 80'inin ilgili ana varlık grubunda tutulmasının zorunlu olduğunu kaydetti.
Özer, bu düzenlemelerin piyasa dalgalanmalarında riskin farklı yatırım araçlarına dağıtılmasını amaçladığını belirtti.
BES'in fon büyüklüğü 2,5 trilyon lirayı aştı
Bireysel Emeklilik Sistemi'nin ulaştığı büyüklüğe ilişkin verileri de paylaşan Özer, 1 Ekim itibarıyla BES'in toplam fon büyüklüğünün 2,5 trilyon lirayı aştığını açıkladı.
Türkiye Hayat Emeklilik'in BES ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) toplamında 547,5 milyar liralık fon büyüklüğüne ulaştığını belirten Özer, bu tutarın 480,8 milyar lirasının BES, 66,7 milyar lirasının ise OKS portföyünden oluştuğunu ifade etti.
Katılımcılara 48 farklı fon seçeneği
Türkiye Hayat Emeklilik olarak 48 emeklilik yatırım fonuyla hizmet sunduklarını belirten Özer, farklı risk profillerine ve getiri beklentilerine uygun yatırım alternatifleri oluşturduklarını söyledi.
Aylık model portföy bültenleri, piyasa analizleri ve yapay zeka tabanlı "Fonasor" öneri sistemiyle katılımcıların yatırım kararlarını desteklediklerini aktardı.
Fonlardan gerçekleşen her çıkışın BES'ten ayrılma anlamına gelmediğini vurgulayan Özer, katılımcıların piyasa koşullarına göre birikimlerini sistem içerisinde farklı fonlara aktarabildiğini hatırlattı.
Özer, uzun vadeli birikimlerin değerlendirilmesinde katılımcıların kendi risk profillerine uygun hareket etmelerinin ve fon dağılımlarını bilinçli şekilde yönetmelerinin önem taşıdığını belirtti.
