Zayıflama amacıyla kullanılan ilaçların göz sağlığı üzerindeki olası etkileri yeniden gündeme geldi. Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı, Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü ve Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tayfun Uzbay, ABD Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) yeni ilaç güvenliliği uyarısını ve GLP-1 reseptör agonistleriyle ilişkili görme kaybı tartışmalarını değerlendirdi.

İlaçlarla görme kaybı arasında ilişki kurulmasına neden olan bilimsel verilerin bulunduğunu belirten Uzbay, ancak bu durumun bütün zayıflama iğnelerinin körlüğe yol açtığı şeklinde yorumlanmasının doğru olmadığını ifade etti. Söz konusu riskin, nadir görülen ancak sonuçları kalıcı olabilen non-arteritik anterior iskemik optik nöropati (NAION) adlı göz hastalığıyla ilişkili olduğunu söyledi.

“KÖRLÜK İDDİASI BİLİMSEL VERİLERİN ÖTESİNE GEÇİYOR”

FDA'nın 9 Kasım 2026 tarihinde GLP-1 reseptör agonistlerinin ürün bilgilerine ciddi görme kaybı riskiyle ilgili yeni uyarılar eklenmesini istediğini hatırlatan Prof. Dr. Uzbay, Avrupa İlaç Ajansının (EMA) da Haziran 2025'te semaglutid içeren ilaçlarla ilgili benzer bir değerlendirme yaptığını belirtti.

Bu gelişmelerin ilaç güvenliliği açısından dikkate alınması gerektiğini ifade eden Uzbay, medyada kullanılan “zayıflama iğneleri kör ediyor” ifadesinin ise bilimsel bulguları olduğundan daha geniş gösterdiğini dile getirdi.

NAION hastalığında görme sinirinin ön bölümüne giden kan akımının yetersiz kaldığını belirten Uzbay, bu durumun genellikle tek gözde ani ve ağrısız görme azalmasına neden olduğunu aktardı. Hastalarda görme alanının bir bölümünün kaybolabileceğini, bazı vakalarda ise kalıcı ve ciddi görme kaybı gelişebileceğini söyledi.

Uzbay, NAION tanısı alan her kişinin tamamen kör olacağı anlamına gelmediğini ancak hastalığın oluşturabileceği hasarın geri dönüşsüz olabilmesi nedeniyle nadir görülen risklerin dahi ilaç güvenliliği bakımından önem taşıdığını vurguladı.

FDA'NIN İNCELEDİĞİ 126 KLİNİK ÇALIŞMADA NE BULUNDU?

FDA'nın yeni uyarısının kapsamlı bilimsel değerlendirmelere dayandığını belirten Prof. Dr. Uzbay, karar sürecinde 126 randomize kontrollü klinik çalışmanın birlikte incelendiğini aktardı.

Bu çalışmalarda GLP-1 grubu ilaçları kullanan 78 bin 217 kişi ile karşılaştırma grubundaki 56 bin 36 kişinin verilerinin değerlendirildiğini kaydeden Uzbay, ilaç kullananlar arasında 10, karşılaştırma grubunda ise 5 NAION vakası tespit edildiğini söyledi.

Araştırma sonuçlarına göre GLP-1 kullananlarda her 100 bin kişide 6,4, karşılaştırma grubunda ise 3,8 NAION vakası görüldüğüne dikkat çeken Uzbay, rakamların risk artışına işaret ettiğini ancak toplam vaka sayısının oldukça düşük olduğunu belirtti.

Bu nedenle bulguların dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Uzbay, elde edilen verilerin ilaçların kullanıldığı her durumda görme kaybı yaşanacağı anlamına gelmediğini vurguladı.

GÖRME SİNİRİNDEKİ HASARIN NEDENİ HENÜZ TAM OLARAK BİLİNMİYOR

GLP-1 reseptör agonistlerinin NAION riskini hangi mekanizmayla artırabileceğinin henüz kesin olarak açıklanamadığını belirten Prof. Dr. Uzbay, bilimsel araştırmalarda farklı olasılıkların değerlendirildiğini söyledi.

İlaçların kan basıncını düşürmesi, bazı kişilerde sıvı kaybına yol açması veya gece tansiyon düşüklüğünü artırmasının, yatkın hastalarda görme sinirinin kan dolaşımını olumsuz etkileyebileceğine yönelik değerlendirmeler bulunduğunu aktardı. Ancak bu mekanizmanın henüz kanıtlanmadığının altını çizdi.

Özellikle diyabet hastalarında kan şekerinin hızlı düşmesinin, önceden hasarlanmış küçük damarlarda geçici dolaşım sorunlarına yol açabileceğine ilişkin olasılıkların da araştırıldığını belirten Uzbay, hastalığın ortaya çıkışında başka risk faktörlerinin de bulunduğunu ifade etti.

Diyabet, hipertansiyon, obezite, uyku apnesi ve damar hastalıklarının NAION açısından risk oluşturduğunu kaydeden Uzbay, bu nedenle ilaç kullanan kişilerde ortaya çıkan vakaların ne kadarının doğrudan ilaçla, ne kadarının kişinin mevcut sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğunu ayırt etmenin güç olduğunu söyledi.

HER GÖRME KAYBI AYNI HASTALIK DEĞİL

Semaglutid kullanımıyla gündeme gelen göz sorunlarının birbirinden ayrılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Uzbay, diyabetik retinopati ile NAION'un farklı hastalıklar olduğuna dikkat çekti.

Diyabetik retinopatinin retina damarlarını, NAION'un ise görme sinirini etkilediğini ifade eden Uzbay, iki hastalığın ortaya çıkış mekanizmalarının da aynı kabul edilemeyeceğini söyledi.

Farklı göz hastalıklarının medyada tek bir görme kaybı başlığı altında ele alınmasının yanlış değerlendirmelere neden olabileceğini belirten Uzbay, ilaçlarla ilgili risklerin hastalıkların özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

ANİ VE AĞRISIZ GÖRME KAYBI YAŞANIRSA AYNI GÜN DOKTORA BAŞVURULMALI

GLP-1 grubu ilaçları kullanan kişilerin bazı belirtilere karşı dikkatli olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Uzbay, özellikle tek gözde aniden ortaya çıkan ve ağrıya eşlik etmeyen görme azalmasının önemsenmesi gerektiğini söyledi.

Görme alanının bir bölümünün kaybolması veya aniden gelişen görme bozukluklarında aynı gün acil göz hastalıkları değerlendirmesi yapılması gerektiğini ifade eden Uzbay, bu tür belirtilerin ihmal edilmemesi çağrısında bulundu.

Yalnızca NAION riskini değerlendirmek amacıyla tedaviye başlayacak herkese rutin göz muayenesi önerilmediğini kaydeden Uzbay, diyabet, hipertansiyon, obezite, uyku apnesi ve damar hastalığı bulunan kişilerde bireysel risk değerlendirmesinin önem taşıdığını belirtti.

NAION tanısının doğrulanması halinde EMA'nın semaglutid tedavisinin kesilmesini önerdiğini aktaran Uzbay, FDA'nın ise GLP-1 grubu ilacın bırakılmasının değerlendirilmesini, tedavinin yararlarının risklerinden açık biçimde ağır bastığı durumlarda devam seçeneğinin de ele alınabileceğini bildirdiğini söyledi.

“HASTALARIN KORKUYLA İLAÇLARINI BIRAKMASI DOĞRU DEĞİL”

Çok nadir görülen bir yan etki nedeniyle bütün hastaların tedavilerini bırakmasının bilimsel açıdan doğru olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Uzbay, ilaçların yarar ve risk dengesinin kişiye özel değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Tedavi kararlarının uzman hekimler tarafından verilmesi gerektiğini ifade eden Uzbay, özellikle endokrinoloji ve göz hastalıkları uzmanlarının gerekli durumlarda birlikte değerlendirme yapmasının önemine işaret etti.

Erenler'de sağlık hizmetleri mercek altında! Yeni mamografi cihazı incelendi
Erenler'de sağlık hizmetleri mercek altında! Yeni mamografi cihazı incelendi
İçeriği Görüntüle

İlaçların kullanımına ilişkin kararların yalnızca medyada yer alan haberler üzerinden verilmemesi gerektiğini belirten Uzbay, hastaların olası riskler konusunda bilgilendirilmesinin ve tedavi sürecinin hekim kontrolünde yürütülmesinin önemini vurguladı.

İLAÇ BIRAKILDIKTAN YILLAR SONRA DA GÖRME KAYBI RİSKİ VAR MI?

Kamuoyunda merak edilen konulardan birinin de ilaçların bırakılmasından yıllar sonra görme kaybı gelişip gelişmeyeceği olduğunu belirten Prof. Dr. Uzbay, mevcut bilimsel çalışmaların ağırlıklı olarak ilaç kullanımı sırasında ortaya çıkan vakalara odaklandığını söyledi.

İlacın altı ay veya bir yıl kullanılıp bırakılmasından yıllar sonra körlüğe ya da görme kaybına neden olduğunu gösteren bilimsel bir kanıt bulunmadığını ifade eden Uzbay, buna karşılık tedavi sonrasındaki uzun dönem risklerin netleştirilmesi için yeni araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.

“BU İLAÇLAR KOZMETİK ZAYIFLAMA ARACI DEĞİLDİR”

Zayıflama iğnelerinin toplumda giderek yaygınlaşmasının ilaç güvenliliği açısından yeni sorumluluklar doğurduğunu belirten Prof. Dr. Tayfun Uzbay, bu ilaçların kozmetik amaçlı ve kontrolsüz şekilde kullanılmaması gerektiğini söyledi.

“Zayıflama iğnelerinin körlük yaptığı biçimindeki genelleme bilimsel olarak doğru değil. Ancak bazı GLP-1 reseptör agonistlerinin çok nadir görülen ve kalıcı görme kaybına neden olabilen iskemik optik nöropati riskini artırabileceğine ilişkin bazı dikkat çekici veriler var. FDA'nın yeni uyarısı, bu nedenle dikkate alınmalı” diyen Uzbay, riskin hangi mekanizmayla ortaya çıkabileceğinin henüz kesin olarak bilinmediğini ifade etti.

Bu ilaçların obezite ve diyabet tedavisindeki ciddi yararlarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Uzbay, doğru yaklaşımın hastaları korkutmak değil, bilimsel veriler doğrultusunda bilgilendirmek ve ilaçların hekim kontrolü dışında kullanılmasını önlemek olduğunu dile getirdi.

İlaçların bir yandan neredeyse tamamen risksiz zayıflama ürünleri gibi sunulmasının, diğer yandan nadir görülen yan etkiler üzerinden toplumda gereksiz korku oluşturulmasının yanlış olduğunu kaydeden Uzbay, ilaç güvenliliğinde önemli olanın riskin büyüklüğünü, kanıt düzeyini ve tedavinin sağladığı yararlarla ilişkisini doğru değerlendirmek olduğunu söyledi.

Uzbay, toplumda kullanımı hızla yaygınlaşan bu ilaçların ruhsat sonrasında da güvenliliklerinin sürekli izlenmesinin halk sağlığının korunması açısından büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Kaynak: Sosyal Medya