Hükümetin üzerinde çalıştığı “Vatandaşlık Maaşı” modeliyle, mevcut sosyal yardımların tek bir çatı altında toplanması ve hanelerin gelir seviyesinin devlet desteğiyle belirli bir standardın üzerine çıkarılması hedefleniyor. Yeni sistemle birlikte sosyal yardımlarda daha bütüncül ve sürdürülebilir bir yapı oluşturulması amaçlanıyor.
Yeni modele göre, hanelerin toplam geliri belirlenen gelir eşiğinin altında kalması durumunda, aradaki fark devlet tarafından “vatandaşlık maaşı” kapsamında karşılanacak. Gelir eşiğinin, asgari ücretin belirli bir oranına göre şekillenmesi bekleniyor. Sistem yalnızca nakdi destekle sınırlı kalmayacak; yaşlı bakımı, engelli desteği ve diğer sosyal hizmetler de bu yapı içinde bütünleşik olarak sunulacak.
Emekliler İçin Yeni Dönem
Vatandaşlık maaşı sisteminin en dikkat çeken başlıklarından biri ise emeklilere yönelik etkisi oldu. Mevcut uygulamada her yıl Ocak ve Temmuz aylarında yapılan “en düşük emekli aylığı” düzenlemelerinin, yeni sistemle birlikte yerini hane bazlı gelir desteğine bırakması planlanıyor.
Bu kapsamda, en düşük emekli maaşı alan vatandaşların geliri, vatandaşlık maaşı kriterlerine göre otomatik olarak desteklenecek. Böylece her altı ayda bir Meclis’ten geçen ek zam düzenlemelerine gerek kalmadan, hane gelirine göre refah seviyesinin korunması hedefleniyor.
Uygulama Takvimi Netleşiyor
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan gelen bilgilere göre sistemin hayata geçirilmesi kademeli olacak. Buna göre 2026 yılında belirlenen pilot illerde uygulama başlatılacak. Pilot uygulamadan elde edilecek sonuçların ardından, 2027 yılında sistemin ülke geneline yaygınlaştırılması planlanıyor. Yakın dönemde ise yasal altyapıyı oluşturacak yasa teklifinin TBMM gündemine gelmesi bekleniyor.
Vatandaşlık Maaşı Şartları
Resmi kriterler yasa teklifiyle netleşecek olsa da, üzerinde durulan temel şartlar arasında hane içi kişi başına düşen gelirin belirlenen sınırın altında olması, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılacak sosyal inceleme yer alıyor. Ayrıca çalışabilecek durumda olan bireylerin, sistemin iş gücünden koparmaması amacıyla İŞKUR aracılığıyla istihdama yönlendirilmesi öngörülüyor.
Sosyal Devlet Vurgusu
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, vatandaşlık maaşı modelinin yalnızca bir gelir desteği olmadığını belirterek, yaşlılar için uzun süreli bakım hizmetleri ve aile merkezli sosyal korumayı da kapsayan güçlü bir “sosyal güvenlik şemsiyesi” oluşturacağını ifade etti. Yeni sistemle birlikte sosyal devlet anlayışının daha aktif, kapsayıcı ve sürdürülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.
