TİHEK’in kararına göre yüzde 80 görme kaybı bulunan bir kişi, ÖSYM tarafından düzenlenen sınavlarda kendisine tanınan ek sürenin ve soru kitapçıklarındaki yazı puntosunun yetersiz olduğu gerekçesiyle Kuruma başvurdu.
Başvuran, YDS, YÖKDİL ve ALES’te 14 puntoyla hazırlanmış soru kitapçığı ve 30 dakika ek süre verilmesine rağmen tüm soruları yanıtlayamadığını belirtti.
EKPSS’de ise sınav süresinin yüzde 50’si kadar ek süre verilmesi sayesinde soruları zamanında okuyabildiğini ifade eden başvuran, az gören adaylar için yazı puntosunun artırılmasını ve sınav süresinin yüzde 50’si oranında ek süre tanınmasını talep etti.
Başvuran ayrıca okuyucu ve işaretleyici yardımı sağlanması halinde de ek süre uygulanması gerektiğini bildirdi.
ÖSYM’den Açıklama
İnceleme kapsamında ÖSYM’den alınan yazılı görüşte, engelli, sağlık sorunu veya özel durumu bulunan adaylar için sınavlarda eşitliği sağlamaya yönelik özel uygulamaların yürütüldüğü belirtildi.
Adayların soru kitapçığı okuma, cevap kağıdı işaretleme, sınav salonuna erişim ve kullanmak istedikleri araç, gereç ve cihazlara ilişkin taleplerinin dikkate alındığı ifade edildi.
Gerektiğinde okuyucu veya işaretleyici desteği sağlandığı, ihtiyaç duyulan cihaz ve materyallerin sınav süresince kullanılmasına izin verildiği kaydedildi.
ÖSYM, EKPSS’de uygulanan yüzde 50 ek sürenin ilgili yönetmelik ve protokol kapsamında Bilim Kurulunun bilimsel değerlendirmeleri ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlendiğini bildirdi.
Ayrıca yalnızca EKPSS’de 16 ve 18 punto soru kitapçığı ile cevap kağıdı kullanıldığı, diğer sınavlarda daha büyük punto kullanımının sınavların amacı, içeriği, soru sayısı, metin uzunluğu ile şekil, grafik ve tablo içeren sorular nedeniyle teknik olarak mümkün olmadığı belirtildi.
ÖSYM’ye 40 Bin Lira Ceza
Başvuruyu inceleyen TİHEK, görme engelli adaylara tanınan ek sürenin her sınavın özellikleri dikkate alınarak ayrı ayrı belirlenmemesinin “makul düzenleme yapma yükümlülüğüne” aykırı olduğuna hükmetti.
Kurul, bu uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiği sonucuna vararak ÖSYM Başkanlığına 40 bin lira idari para cezası uygulanmasına karar verdi.
TİHEK, punto büyüklüğüne ilişkin iddia bakımından ise ihlal bulunmadığına hükmetti.
“Ek Süre Telafi Süresini İfade Ediyor”
Kurul kararında, engelli bireylerin diğer kişilerle eşit koşullarda haklardan yararlanabilmesi için gerekli makul düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtildi.
Kararda, “Ek süre, engelli sınav adaylarının engellerinden dolayı dezavantaj yaşamaksızın engelsiz bireylerle sınavlarda rekabet edebilmelerini sağlayan bir sınav düzenlemesidir. Bu yönüyle aslında bu süre ek süreden daha çok engelli bireyler için telafi süresini ifade etmektedir.” değerlendirmesine yer verildi.
Sınavların türü, soru içeriği ve süreleri farklı olmasına rağmen görme engelli adaylara 30 dakika ek süre verilmesinin yeterli görülmediği kararda, her sınav için ayrı değerlendirme yapılarak farklılaştırılmış uygulamalar geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
TİHEK, farklı sınavlarda ek sürenin sınavın özelliklerine göre belirlenmesinin ÖSYM açısından aşırı veya orantısız bir külfet oluşturmayacağı sonucuna vardı.
