Bölgedeki çatışmaların Hürmüz Boğazı çevresinde yoğunlaşması, enerji ve taşımacılık maliyetlerini artırarak tarım sektörünü doğrudan etkiledi. Artan güvenlik riskleri nedeniyle navlun ve sigorta maliyetleri yükselirken, bu durum tarımsal üretim zincirine de yansıdı.
Tarımda Ürün Tercihleri Değişiyor
Yüksek gübre maliyetleri, üreticileri daha az girdi gerektiren ürünlere yönlendirmeye başladı. Özellikle mısır ve buğday gibi yoğun gübre kullanan ürünler yerine soya fasulyesi ekiminin artması bekleniyor. Bu değişim, küresel arz dengelerinde yeni dalgalanmalara yol açabilir.
Tarımsal Emtia Fiyatlarında Artış
Savaş sürecinde tarım emtialarında da yükseliş dikkat çekti. S&P GSCI Agriculture Spot Endeksi yaklaşık yüzde 4,1 artarak 354,47 seviyesinden 368,83’e çıktı. Aynı dönemde:
- Buğday fiyatı yüzde 2,3
- Mısır yüzde 4,1
- Pirinç yüzde 3,2 arttı
- Soya fasulyesi yüzde 0,3 geriledi
Ayrıca şeker yüzde 13,7, pamuk yüzde 7,3, kahve yüzde 6 ve kakao yüzde 11,9 oranında yükseldi.
“Yeni Bir Tarım Enflasyonu Kapıda”
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Rahmi İncekara, artan enerji ve gübre maliyetlerinin küresel gıda arzını tehdit ettiğini belirterek, “Dünyayı yeniden bir tarım enflasyonu beklemektedir” dedi. İncekara’ya göre Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, küresel gübre ticaretinde ciddi kesintilere yol açarak fiyatları hızla yukarı çekti.
Gübre Fiyatlarında Sert Artış
Savaşın en sert etkisinin gübre piyasasında görüldüğü ifade ediliyor. Üre fiyatları kısa sürede yaklaşık yüzde 50 artarak ton başına 720 dolara ulaştı. Bu artışın, üretim maliyetlerini yükselterek orta vadede gıda fiyatlarını daha da artırması bekleniyor.
Küresel Ekonomide “İkinci Şok” Riski
Selçuk Üniversitesi’nden Zeki Bayramoğlu, mevcut tablonun henüz tam anlamıyla gıda fiyatlarına yansımadığını belirterek, “Asıl etki ikinci dalga olarak hissedilecek” değerlendirmesinde bulundu.
