Bir zamanlar evlerin başköşesinde yer alan ot süpürgeleri, teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte yerini elektrikli süpürgelere bıraktı. Türkiye’nin önemli süpürge üretim merkezlerinden biri olan Sakarya’da ise meslek, babadan oğula aktarılan geleneksel yöntemlerle ayakta kalmaya çalışıyor. Ancak çırak yetişmemesi ve talebin her geçen gün azalması, süpürgeciliği adeta sona yaklaştırıyor.
Süpürge otunun hasadından başlayarak temizlenmesi, kükürtle kurutulması, boylanması, tek tek ayrılması, taslak haline getirilmesi, sapının hazırlanması ve dikişlerinin atılması gibi birçok zahmetli aşamadan geçen ot süpürgeleri, uzun bir emeğin ardından satışa hazır hale geliyor. Ustalar, bu süpürgeleri Türkiye’nin farklı şehirlerine göndermeye devam etse de üretim miktarı geçmişe kıyasla oldukça düşük.
“Eskiden her evde vardı”
46 yıldır süpürge ustalığı yapan Selahattin Burucuoğlu, mesleğin geldiği noktayı şu sözlerle anlattı:
“Bizim yaptığımız iş süpürge imalatı. Ot olarak geliyor, işlendikten sonra bize ulaşıyor ve dört aşamadan geçerek süpürge haline geliyor. Vatandaşlar bunu daha çok bahçe ve balkon temizliğinde kullanıyor. Eskiden alışık olan insanlar evinde bulundururdu. Hanımlar halıları döver, arkasından bu süpürgelerle süpürürdü. Şimdi robotlar ve elektrikli süpürgeler var, halılar da yıkamacıya gidiyor.”
“Bu meslek son demlerini yaşıyor”
Ustalardan Şaban Boşluk ise süpürgeciliğin neredeyse bitme noktasına geldiğini belirterek, “Eskiden fayans yoktu, bu süpürgelerle ev temizliği yapılırdı. Şimdi bir ot süpürgesi 2 ayda eskimez, 3 yıl gider ama talep çok az. Biz emekliyiz, fırsat buldukça yapıyoruz. Bu meslek bitti gibi bir şey, biz son demleriyiz. Eskiden 2 bin kayıtlı esnaf varken bugün 50-60 kişi kaldı, onlar da sürekli üretim yapmıyor” dedi.
“Benden sonra devam edecek kimse yok”
Baba mesleğini sürdüren Yusuf Özbek ise mesleğin geleceğine dair umutların zayıf olduğunu dile getirdi. Özbek, “Süpürge eskiden evin içindeydi, şimdi dışarıda kaldı. Kırsal kesimlerde, belediyelerde ve bazı iş yerlerinde hâlâ kullanılıyor ama talep yaklaşık 20 yıldır azalıyor. Çıkış fiyatı 100 ile 150 lira arasında. Elektrikli süpürgeler hem pratik hem de daha az zahmetli. Ben 47 yaşındayım ve benden sonra bu işi yapacak kimse yok” ifadelerini kullandı.
Coğrafi işarete sahip Sakarya ot süpürgeleri, ustaların tüm çabalarına rağmen teknolojiye yenik düşme riskiyle karşı karşıya. Ustalar, bu geleneksel el sanatının yaşatılması için destek ve ilgi bekliyor.
