“Türkiye sahillerinin çöpleri, kaynakları, sonsuz kirletici ve mikrobiyal kompozisyonu ile uzamsal, zamansal ve istatistiksel analizi: Plastik kirliliğini örnekleme ve fraksiyonlamada standartlaşma ve harmonizasyon” başlıklı proje, Türkiye kıyılarında artan çevresel kirliliği bütüncül bir yaklaşımla ele almayı hedefliyor.
Proje kapsamında sahil çöplerinin yanı sıra mikroplastikler, mezoplastikler, ağır metaller, “sonsuz kimyasallar” olarak adlandırılan PFAS’lar ve plastisferdeki mikrobiyal topluluklar zamansal ve mekânsal boyutlarıyla birlikte değerlendirilecek. Çalışmayla, Türkiye kıyılarında bu çok bileşenli kirleticileri eş zamanlı ve entegre biçimde inceleyen kapsamlı bir yaklaşımın hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
Saha çalışmaları ve yenilikçi örnekleme yöntemi
Araştırmanın saha çalışmaları, belirlenecek kıyı alanlarında gerçekleştirilecek. Örnekleme süreçlerinde standardizasyonu güçlendirmek amacıyla, 2025 yılında Prof. Dr. Meral Yurtsever ve Dr. Öğr. Üyesi Ulaş Yurtsever tarafından tescili alınan “Örnekleme Kepçesi” isimli faydalı model kullanılarak saha denemeleri yapılacak. Toplanan numuneler üzerinde gerçekleştirilecek enstrümantal analizlerden elde edilecek veriler, veri bilimi ve istatistiksel yöntemlerle değerlendirilecek.
Bu analizler sonucunda uzamsal ve zamansal örüntüler ortaya konulacak, istatistiksel modelleme ile karar destek düzeyinde yorumlanabilir çıktılar üretilecek. Elde edilen sonuçlar ayrıca mekânsal haritalama çalışmalarıyla da sunulacak.
Dört deniz için ortak bilimsel zemin
Projede, Türkiye’yi çevreleyen dört deniz için tek bir örnekleme protokolü oluşturulması ve kıyı kirliliğinin nicel olarak ortaya konulması hedefleniyor. Kirleticiler arasındaki ilişkiler veri bilimi ve istatistiksel analizler yoluyla incelenerek, açık veri haritalarıyla karar vericilere uygulanabilir bilimsel çıktılar sunulması planlanıyor. Bu sayede atık ve kıyı yönetimi politikalarına doğrudan katkı sağlayacak mekânsal risk haritalarının üretilmesi bekleniyor.
Prof. Dr. Meral Yurtsever’in yürütücülüğünü yaptığı projenin araştırma ekibinde Prof. Dr. Nurtaç Öz, Doç. Dr. Berna Kırıl Mert, Prof. Dr. Sevcan Aydın, Prof. Dr. Sıddık Cindoruk, Prof. Dr. Ahmet Özgür Doğru ve Dr. Öğr. Üyesi Ulaş Yurtsever yer alıyor.
