Yargıtay, bazı işverenlerin işçi haklarını sınırlandırmak amacıyla uyguladığı “aynı gün işten çıkarma, aynı gün arabuluculuk” yöntemine ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek mahkeme, işçinin özgür iradesiyle hareket etmediği ve sağlıklı bir müzakere ortamının oluşmadığı durumlarda yapılan anlaşmaların geçersiz sayılabileceğine hükmetti.
İşçinin Haklarını Koruyan Kritik Karar
Karara konu olan olayda, bir fabrikada 6 yılı aşkın süredir çalışan ve sağlık sorunları nedeniyle ilaç kullandığı belirtilen işçinin iş akdi feshedildi. İşçinin, işten çıkarıldığı gün içerisinde arabuluculuk görüşmesine götürüldüğü ve kısa sürede anlaşma imzalatıldığı ortaya çıktı.
Mahkeme sürecinde işçinin;
- Anksiyete ve depresif bozukluk nedeniyle ilaç kullandığı,
- Sağlıklı karar verebilecek durumda olmadığı,
- Kendisine düşünme süresi tanınmadığı,
- Gerçek bir pazarlık ortamı oluşmadığı tespit edildi.
6 Yıllık Çalışmaya Düşük Tazminat İddiası
Dosyada yer alan bilgilere göre işçiye 6 yıllık çalışmasına karşılık 156 bin 58 TL ödeme yapıldığı belirtildi. Ayrıca aynı iş yerinde daha az kıdeme sahip çalışanlardan bile düşük ödeme aldığı iddia edildi.
Mahkeme, işçiye yasal haklarının dışında herhangi bir ek menfaat sağlanmadığını da değerlendirmeye aldı.
Yargıtay’ın Dikkat Çeken 3 Tespiti
1- Düşünme Süresi Verilmeli
Yüksek mahkeme, işten çıkarılma ile arabuluculuk görüşmesinin aynı gün yapılmasının işçiye sağlıklı karar verme fırsatı tanımadığına dikkat çekti.
2- “İrade Fesadı” Vurgusu
Kararda, işçinin sağlık durumu ve ilaç kullanımının dikkate alınması gerektiği belirtilerek, zayıf durumundan faydalanılarak imza alınmasının “irade fesadı” ve “aşırı yararlanma” kapsamında değerlendirilebileceği ifade edildi.
3- Formalite Arabuluculuk Geçersiz Sayılabilir
Fesih ve arabuluculuk işlemlerinin saatler içerisinde tamamlanmasının gerçek bir müzakere ortamı oluşmadığını gösterdiği vurgulandı. Mahkeme, yalnızca formalite gereği yapılan görüşmelerin hukuki geçerliliğinin tartışmalı olabileceğini belirtti.
İşçi Hakları Açısından Emsal Olacak
Uzmanlar, Yargıtay’ın verdiği bu kararın işçi-işveren uyuşmazlıklarında emsal niteliği taşıyacağını ifade ediyor. Kararın özellikle işten çıkarma süreçlerinde işçinin özgür iradesinin korunması açısından önemli bir dönüm noktası olduğu değerlendiriliyor.
