Anayasa Mahkemesi, lise öğrencilerine verilen okul değiştirme disiplin cezalarına ilişkin iki bireysel başvuruyu karara bağladı.
Resmî Gazete'de yayımlanan kararda, öğrencilerin eğitim hakkına yönelik müdahalenin yeterli kanuni dayanağının bulunmadığı belirtildi.
AYM, Anayasa'nın 42. maddesiyle güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
İki öğrenciye okul değiştirme cezası verilmişti
Karara konu olaylarda, farklı özel eğitim kurumlarında öğrenim gören iki lise öğrencisine disiplin cezası uygulanmıştı.
R.N.D. isimli öğrenciye 2024 yılında yönetici ve öğretmenlere sözlü saldırıda bulunduğu ve tehdit ettiği gerekçesiyle okul değiştirme cezası verildi.
M.R. isimli öğrenci ise 2023 yılında sosyal medya paylaşımlarında başka bir öğrenciye yönelik tehdit ve hakaret içeren ifadeler kullandığı gerekçesiyle aynı disiplin cezasıyla karşı karşıya kaldı.
Her iki öğrenciye de olayların yaşandığı tarihlerde yürürlükte bulunan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği kapsamında işlem yapıldı.
Mahkemeler reddetti, öğrenciler AYM'ye başvurdu
Öğrenciler, kendilerine verilen okul değiştirme cezalarının iptali için idare mahkemelerinde dava açtı.
Ancak idare mahkemeleri, disiplin cezalarına karşı açılan davaları reddetti.
Bunun üzerine öğrenciler, eğitim haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.
Başvuruları inceleyen Yüksek Mahkeme, disiplin cezalarının hukuki dayanağını değerlendirdi.
AYM: Eğitim hakkına müdahalenin kanuni dayanağı yok
Anayasa Mahkemesi, kararının gerekçesinde Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin dayanak gösterdiği kanun ve kanun hükmünde kararnameleri inceledi.
Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemelerde ortaöğretim öğrencilerine uygulanabilecek disiplin suçları ve cezalarını belirleyen hükümlerin bulunmadığına dikkat çekti.
Okul değiştirme cezalarının yalnızca yönetmelik hükümlerine dayanılarak uygulandığı belirtilirken, disiplin suçlarının kapsamını ve cezaları öngörülebilir biçimde düzenleyen yeterli bir kanuni çerçevenin bulunmadığı vurgulandı.
Bu nedenle öğrencilerin eğitim hakkına yapılan müdahalenin kanunilik şartını karşılamadığı sonucuna varıldı.
Öğrencilere 50'şer bin lira tazminat
AYM, her iki öğrencinin Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Yüksek Mahkeme, hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyaların yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili idare mahkemelerine gönderilmesine hükmetti.
Ayrıca iki öğrenciye ayrı ayrı 50 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verildi.
Böylece iki öğrenci için hükmedilen toplam manevi tazminat tutarı 100 bin lira oldu.
Kararın gerekçesi disiplin cezalarının hukuki dayanağı
AYM'nin kararında, öğrencilerin disiplin cezasına konu davranışlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinden ziyade, verilen cezaların yeterli kanuni temele dayanıp dayanmadığı üzerinde duruldu.
Yüksek Mahkeme, eğitim hakkına müdahale oluşturan okul değiştirme cezasının yalnızca yönetmelikle düzenlenmesini yeterli bulmadı.
Karar, ortaöğretim kurumlarında uygulanan disiplin cezalarının kanuni dayanağına ilişkin önemli bir hukuki değerlendirme ortaya koydu.
