Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle birlikte Türkiye’de daha önce tüketilmemiş, laboratuvar ortamında üretilmiş veya farklı üretim teknikleriyle geliştirilen gıdalar için kapsamlı denetim süreci başlatıldı.
Yönetmelik kapsamında özellikle böcek ve domuz kaynaklı ürünlere kesin yasak getirilmesi dikkat çekti. Bakanlık, halk sağlığını korumayı ve tüketicilerin güvenli gıdaya erişimini sağlamayı hedefliyor.
Yeni Gıda Yönetmeliği Neleri Kapsıyor?
Yeni düzenleme, 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de yaygın şekilde tüketilmeyen tüm ürünleri “yeni gıda” kategorisinde değerlendiriyor.
Bu kapsamda;
- Laboratuvarda geliştirilen yapay gıdalar,
- Hücre ve doku kültürüyle üretilen ürünler,
- Mikroorganizma, mantar ve alglerden elde edilen gıdalar,
- Nanoteknoloji kullanılan yiyecekler,
- Yeni üretim teknikleriyle geliştirilen besinler,
- Takviye ürünlerinden normal gıdaya dönüştürülen maddeler
yakın takibe alınacak.
Buna karşın genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), gıda katkı maddeleri ve enzimler gibi özel mevzuata tabi ürünler bu yönetmeliğin dışında tutuldu.
Böcek ve Domuz İçeren Ürünler Türkiye’de Satılamayacak
Yönetmeliğin en dikkat çeken maddesi, böcek ve domuz kaynaklı yeni gıdalara ilişkin oldu.
Bakanlık Başvuruları Doğrudan Reddedecek
Yeni düzenlemeye göre böcek veya domuz içeren hiçbir yeni gıda ürünü Türkiye’de onay alamayacak. Bu ürünler için yapılacak başvurular doğrudan reddedilecek ve satış izni verilmeyecek.
Bakanlık, insan sağlığı açısından risk taşıyan veya tüketiciyi yanıltabilecek ürünlerin piyasaya girişine izin vermeyeceğini açıkladı.
Yeni Gıdalar İçin Bilimsel İnceleme Şartı
Türkiye’de satışa sunulacak yeni gıdalar, kapsamlı bilimsel değerlendirmeden geçecek.
9 Aylık Bilimsel Komisyon Süreci
Başvuru yapan şirketlerin dosyaları önce Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından incelenecek. Ön değerlendirme süreci 45 iş günü içinde tamamlanacak.
Başvurunun uygun bulunması halinde dosya, uzman bilim insanlarından oluşan Bilimsel Komisyon’a gönderilecek. Komisyon, ürünün insan sağlığı üzerindeki etkilerini yaklaşık 9 ay boyunca detaylı şekilde inceleyecek.
Bu süreçte;
- Ürünün güvenli olup olmadığı,
- Besin değerinin yeterliliği,
- Tüketiciyi yanıltıp yanıltmadığı,
- Sağlık açısından risk taşıyıp taşımadığı
bilimsel raporlarla değerlendirilecek.
Yurt Dışında Tüketilen Geleneksel Gıdalar İçin Daha Hızlı Süreç
Başka ülkelerde uzun yıllardır tüketilen geleneksel ürünler için farklı prosedür uygulanacak.
25 Yıllık Güvenli Tüketim Şartı Aranacak
Bir ürünün başka bir ülkede en az 25 yıldır güvenli şekilde tüketildiğinin belgelenmesi halinde daha hızlı değerlendirme yapılacak.
Bu ürünler için Bilimsel Komisyon kararını 4 ay içinde verecek. Hazırlanan raporlar ise 30 gün boyunca kamuoyunun görüşüne açılacak.
Herhangi bir sağlık riski tespit edilmezse ürün onay alabilecek.
Şirketlerin Ticari Sırları Korunacak
Yönetmelik kapsamında şirketlerin üretim yöntemleri ve ticari bilgileri belirli ölçüde gizli tutulabilecek.
Sağlıkla İlgili Bilgiler Gizlenemeyecek
Şirketler;
- Üretim teknikleri,
- Formüller,
- Ticari stratejiler
gibi bilgilerin gizli tutulmasını talep edebilecek.
Ancak ürünün insan sağlığına ve çevreye etkileriyle ilgili hiçbir bilgi kamuoyundan saklanamayacak. Bakanlık, acil sağlık riski oluşması halinde tüm bilgileri açıklama yetkisine sahip olacak.
Türkiye’de Gıda Denetiminde Yeni Dönem
Yeni yönetmelikle birlikte Türkiye’de “yeni nesil gıdalar” çok daha sıkı şekilde denetlenecek.
Özellikle laboratuvar ortamında üretilen ürünler, nanoteknolojik gıdalar ve alternatif protein kaynakları için bilimsel onay zorunlu hale gelirken, böcek ve domuz içerikli ürünlerin piyasaya girmesi tamamen engellenmiş oldu.
