Yüksek Mahkeme, satış hedeflerine bağlı olarak değişkenlik gösteren primlerin de belirli şartlarda kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabına dahil edilmesi gerektiğine hükmetti.
Haftalık çalışma sürelerinin yasal sınırı aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle de ilave çalışmalar yaptığını ileri süren bir işçi, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi talebiyle iş sözleşmesini feshetti.
Haklarını almak için İş Mahkemesi’ne başvuran işçi, fesih gerekçeleri arasında ödenmeyen işçilik alacaklarını, satış hedeflerinin keyfî şekilde belirlenmesini, prim almasının engellenmesini ve eşit davranma borcuna aykırı uygulamalar yapıldığını gösterdi.
İşçi ayrıca üstleri tarafından ağır işler yüklendiğini, performansı hakkında ağır ithamlarda bulunulduğunu ve psikolojik taciz niteliğinde davranışlara maruz kaldığını ileri sürdü.
İşveren Davanın Reddini İstedi
Davacı işçi, işyerinde takım lideri olarak görev yaptığını, temel ücretinin yanı sıra gerçekleştirdiği satış miktarına göre prim aldığını belirtti. Ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan da yararlandığını ifade etti.
Davalı işveren ise işçinin herhangi bir haklı neden bulunmaksızın istifa ederek iş sözleşmesini sona erdirdiğini savundu.
İşveren, işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini, satış primlerinin belirlenen hedeflere bağlı olduğunu ve işçinin söz konusu hedefleri gerçekleştiremediğini ileri sürdü.
İşyerinde denkleştirme esasına göre çalışma gerçekleştirildiğini belirten işveren, yapılan fazla çalışmaların da bordrolara yansıtılarak ödendiğini savunarak davanın reddini talep etti.
Mahkeme 19,5 Saatlik Ödenmemiş Fazla Mesai Tespit Etti
Davayı inceleyen İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemler bakımından bu kayıtları esas aldı. Yapılan incelemede işçinin ödenmemiş 19,5 saatlik fazla çalışma ücretinin bulunduğu belirlendi. Puantaj kaydı sunulmayan dönemler bakımından ise tanık anlatımları ve işçinin talepleri dikkate alındı.
Mahkeme, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte işçiye ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunmasını haklı fesih nedeni olarak kabul etti. İşçinin kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti taleplerinin bir kısmı hüküm altına alındı.
Bölge Adliye Mahkemesi Haklı Feshi Onayladı
İşverenin karara karşı istinaf başvurusunda bulunmasının ardından dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı.
Bölge Adliye Mahkemesi, işçinin ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğuna ve iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğine ilişkin tespitleri yerinde buldu.
Ancak kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınacak ücret konusunda farklı bir değerlendirme yaptı.
Primler Tazminat Hesabından Çıkarıldı
Bordrolarda “ÇPS Bonus” adı altında gösterilen primlerin devamlılık taşımadığı değerlendirmesinde bulunan Bölge Adliye Mahkemesi, söz konusu prim ödemelerini kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabından çıkardı.
Davacı işçinin avukatının kararı temyiz etmesi üzerine dosya bu kez Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.
Yargıtay’dan Kritik Prim Kararı
Yargıtay, kıdem tazminatına esas ücretin belirlenmesinde yalnızca işçinin temel maaşının dikkate alınamayacağını hatırlattı.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesine dikkat çekilen kararda, asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin de değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı gibi ödemelerin kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Özel Sağlık Sigortası da Hesaba Katılıyor
Yargıtay, işçiye sağlanan özel sağlık sigortası veya hayat sigortası prim ödemelerinin de para ile ölçülebilen menfaatler kapsamında bulunduğuna dikkat çekti.
Bu tür ödemelerin kıdem tazminatına esas ücret belirlenirken hesaba dahil edilmesi gerektiği belirtildi.
Kararda, satış rakamları veya farklı verilere göre hesaplanan primlerin miktarı değişkenlik gösterse bile kıdem tazminatı hesabındaki genişletilmiş ücret kavramı içerisinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Son Bir Yıllık Primlerin Ortalaması Alınacak
Yargıtay, somut olayda işçinin belirli satış hedeflerini gerçekleştirdiği dönemlerde prim aldığına ilişkin davacı beyanları, işverenin kabulü, tanık anlatımları ve bordro kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Yüksek Mahkeme, mevcut bordrolar esas alınarak son bir yılda ödenen primlerin aylık ortalamasının hesaplanması ve bu tutarın kıdem tazminatına esas ücrete eklenmesi gerektiğine hükmetti.
Primlerin tamamen hesap dışında bırakılmasını hatalı bulan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.
Karar, özellikle maaşının yanında satış veya performansa bağlı prim alan çalışanların kıdem tazminatı hesabı açısından önem taşıyor.
