Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplandı. Gündem dışı konuşmaların, milletvekillerinin değerlendirmelerinin ve siyasi parti gruplarının önergelerinin görüşülmesinin ardından Mekke Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi ele alındı.
Yapılan görüşmelerin ardından gerçekleştirilen oylamada teklif, 279 milletvekilinin kabul ve 119 milletvekilinin ret oyuyla Meclis'ten geçti.
Hangi partiler evet, hangileri hayır dedi?
TBMM Genel Kurulu'ndaki oylamada AK Parti, MHP ve CHP teklife destek verirken YENİ Parti, İYİ Parti, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu ret oyu kullandı.
Kabul edilen düzenleme, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik alanında kapsamlı iş birliğinin geliştirilmesini hedefliyor.
Üç ülke savunma sanayisinde ortak üretim yapacak
Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri, savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji geliştirilmesi oldu.
Üç ülkenin savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji transferi, ortak araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile savunma inovasyonunun desteklenmesi öngörülüyor.
Bu kapsamda savunma teknolojilerinde ortak projeler yürütülecek, askeri sanayi alanında nitelikli insan kaynağı yetiştirilecek ve taraflar arasında teknik bilgi ile deneyim paylaşımı artırılacak.
Ortak askeri tatbikatlar düzenlenecek
Anlaşmayla birlikte üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi gerçekleştirilecek, ortak askeri eğitim programları ve tatbikatlar düzenlenecek.
Bu çalışmalar sayesinde Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan silahlı kuvvetlerinin ortak operasyon kabiliyetlerinin ve birlikte çalışabilirliğinin artırılması hedefleniyor.
Savaş ve olağanüstü durumlarda lojistik destek sağlanacak
Kabul edilen teklifin önemli hükümlerinden biri de askeri lojistik destek oldu.
Anlaşma kapsamında barış, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda taraflar arasında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve askeri teçhizat dahil olmak üzere lojistik destek sağlanması öngörülüyor.
Böylece üç ülke arasında savunma alanındaki dayanışmanın kriz dönemlerinde de sürdürülmesi amaçlanıyor.
Terörle mücadelede istihbarat paylaşımı artırılacak
Anlaşma, terörizmin her türüyle mücadelede mevcut iş birliğinin operasyonel düzeyde güçlendirilmesini de kapsıyor.
Taraflar, ulusal güvenliklerini ve hayati çıkarlarını korumak amacıyla düzenli istişarelerde bulunacak.
İstihbarat alanında ise bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine bağlı kalınarak karşılıklı mutabakatla oluşturulan güvenli kanallar üzerinden bilgi paylaşımı gerçekleştirilecek.
Ayrıca bölgesel ve uluslararası güvenliği ilgilendiren gelişmelere karşı ortak değerlendirmeler yapılması ve gerekli tedbirlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
Suudi Arabistan'da ortak savunma komitesi kurulacak
Anlaşmanın uygulanmasını takip etmek ve savunma iş birliğine stratejik yön vermek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi oluşturulacak.
Dışişleri Bakanı, Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı düzeyinde temsil edilecek komitenin yılda iki kez toplanması öngörülüyor.
Komitenin çalışmalarını yürütmek üzere Suudi Arabistan'da bir sekretarya kurulacak.
Sekretaryanın başında, taraf ülkeler arasında dönüşümlü olarak üç yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter bulunacak. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması kararlaştırıldı.
Komite, anlaşmanın uygulanmasında karşılaşılabilecek sorunları değerlendirecek ve ihtiyaç duyulması halinde alt komiteler oluşturabilecek.
Diğer ülkeler de anlaşmaya katılabilecek
Düzenleme kapsamında Mekke Ortak Savunma Antlaşması'nın ilerleyen süreçte başka ülkelerin katılımına da açılabilmesi öngörülüyor.
Yeni ülkelerin anlaşmaya dahil edilmesine ilişkin usul ve esaslar, mevcut tarafların oylamasıyla belirlenecek.
Tarafların ayrıca uluslararası kuruluşlarda ortak tutum geliştirmesi ve bölgesel güvenlik konularında iş birliğini artırması amaçlanıyor.
Anlaşma süresiz yürürlükte kalacak
TBMM'de kabul edilen kanun teklifine göre anlaşma, taraf ülkelerin gerekli ulusal onay süreçlerini tamamlamasının ardından son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek.
Süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülen anlaşmadan çekilmek isteyen ülkeler, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra diğer taraflara en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunabilecek.
Anlaşmadan çekilme veya anlaşmanın sona ermesi, daha önce üzerinde uzlaşılan ve devam eden ortak projeleri etkilemeyecek.
Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler ise anlaşma sona erdikten sonra da devam edecek.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma ortaklığını genişletmeyi hedefleyen düzenleme, askeri iş birliğinden savunma sanayisine, istihbarat paylaşımından bölgesel güvenliğe kadar birçok alanda yeni mekanizmaların oluşturulmasını öngörüyor.
