1964 yılında Kuzey Kafkasya’dan Türkiye’ye göç eden ve 13 yaşında ticarete atılan Nahit Serbes, yıllar sonra çocukluğunda gördüğü aile yadigârı eşyaların izini sürerek Çerkes kültürünü yaşatmak için harekete geçti.
Serbes, Çerkes nüfusunun yoğun olduğu Maksudiye Mahallesi’nde satın aldığı arsa üzerine yaklaşık 10 yıl önce Çerkes Kültür Evi’ni kurdu. Çerkes ve Kafkas kültürüne ait tarihi eşyaların sergilendiği kültür evi, zaman içinde yapılan bağışlarla adeta müzeye dönüştü.
KAFKASYA’DAKİ ESKİCİ PAZARLARINI GEZDİ
Rusya’da da iş yerleri bulunan ve aynı zamanda Sovyetler Birliği vatandaşlığına sahip olan Serbes, Adige Cumhuriyeti başta olmak üzere Kafkasya’nın farklı bölgelerindeki eskici pazarlarını gezerek Çerkes kültürüne ait objeleri topladı.
Kendi çocukluğundan kalan eşyaları da kültür evinde sergileyen Serbes’in girişimi, diğer Çerkes vatandaşlara örnek oldu. Ellerinde tarihi eşyalar bulunan vatandaşların yaptığı bağışlarla koleksiyon giderek zenginleşti.
Kültür evinde sergilenen eserler arasında, 1864’teki Kafkas göçünden önceye dayandığı belirtilen asırlık objeler de bulunuyor.
“KÜLTÜR EVİ YAPMAK İÇİN ARSA SATIN ALDIM”
Kültür evi kurma fikrinin çocukluğunda başladığını anlatan Nahit Serbes, dedesinden kalan eşyaları evlerinin tavan arasında bulduğunu belirterek şunları söyledi:
“Benim dedem köye kolera hastalığı geldiğinde rahmetli oldu. Bizim evimizde çok sayıda at vardı. Dedem rahmetli olunca eyerleri ve dizginleri tavan arasına koydular. Ben de çocukken evin tavan arasına çıkar, neler var diye bakardım. Sonrasında ticaret yaptım, para kazandım. Daha sonra tavan arasındaki eşyalar aklıma geldi.”
Elindeki tarihi eşyaları sergileyebileceği bir yer oluşturmak istediğini ifade eden Serbes, “Bir kültür evi yapmayı düşündüm ancak bizim köyümüzde Çerkes kalmamıştı. Ben de Çerkes köyü arayıp buldum. Maksudiye’den bir arsa aldım ve oraya bir ev yaptım. Kültür evi olarak faaliyete geçirdim” dedi.
“1864’TEN DAHA ÖNCESİNE AİT EŞYALAR VAR”
Kültür evinin vatandaşların katkılarıyla büyüdüğünü anlatan Serbes, Çerkes kültürüne ilgi duyan kişilerin ellerindeki tarihi eşyaları bağışladığını söyledi.
Serbes, koleksiyonun oluşturulma sürecini şu sözlerle anlattı:
“Ben kültür işine girdikten sonra benim gibi meraklı olan Çerkesler de ‘Bende şu var, bende bu var’ diyerek kültür evini zenginleştirdi. Rusya’da iş yerlerim var. Rusya Federasyonu’na bağlı Adıgey Cumhuriyeti’nde eskici pazarlarına gidip beğendiğim eşyaları alıyorum. Bu şekilde kültür evi zenginleşti.”
Kültür evini en az 10 yıl önce açtığını belirten Serbes, “Çerkesler buraya 1864 yılında geldi. Bizim eşyalarımızın kökü de Kafkasya’dan gelen eşyalara dayanıyor. 1864’ten daha öncesine ait olanlar da var. Kendi kültürümüzle ilgili ne bulursam satın alıyorum” ifadelerini kullandı.
KÜLTÜRÜNÜ KİTAPLA DA GELECEĞE TAŞIYOR
Nahit Serbes, Çerkes kültürünün unutulmasını önlemek amacıyla yalnızca tarihi eşyaları toplamakla kalmadı, aynı zamanda bu kültürü anlatan bir kitap da kaleme aldı.
Kafkasya’dan getirdiği kitapları tercüme ettirdiğini belirten Serbes, bu kaynaklardaki bilgileri çocukluğunda öğrendiği geleneklerle karşılaştırarak kendi eserini hazırladığını söyledi.
“ÇERKES KÜLTÜRÜ ÇOK ÖZGÜN”
Kültürel değerlerin giderek kaybolduğuna dikkat çeken Serbes, “Çerkeslik sadece ‘böyle’ demekle olmuyor. Kafkasya’dan kitaplar getirdim ve tercüme ettirdim. Çerkes köyünde yetiştik, oradan aldığımız kültürle hayatımızı sürdürdük ancak bizim yaptıklarımızla Kafkasya’da yaşayanların gelenekleri benziyor mu diye araştırdım” dedi.
Araştırmalarının ardından kitap yazdığını ifade eden Serbes, “Kültürümüz kayboluyor. Türk kültürü de güzel, Avrupa kültürü de güzel ama Çerkes kültürü çok özgün bir kültür” diye konuştu.
Çocukluk yıllarında tavan arasında başlayan merakını kapsamlı bir koleksiyona dönüştüren Nahit Serbes, Sakarya’da kurduğu Çerkes Kültür Evi ile geçmişten kalan izleri korumayı ve bu mirası gelecek nesillere aktarmayı sürdürüyor.
