Görgü tanıklarına göre, Pehlevi’nin dün gece yaptığı kitlesel gösteri çağrısının ardından Tahran’ın birçok mahallesinde insanlar evlerinden sloganlar atarak sokaklara çıktı.
Gösterilerin başlamasının hemen ardından ülke genelinde internet erişimi ve telefon hatları kesildi.
İnternet altyapı şirketi Cloudflare ile internet izleme kuruluşu NetBlocks, kesintiyi doğrulayarak, bunun İran hükümetinin müdahalesinden kaynaklandığını bildirdi.
Dubai’den İran’daki sabit ve mobil hatlara yapılan aramaların başarısız olduğu kaydedilirken, geçmişte benzer kesintilerin sert güvenlik müdahalelerinin habercisi olduğu hatırlatıldı.
Başlangıçta kötüleşen ekonomik koşullara karşı başlayan ve zamanla ülke geneline yayılan protestolar, 1979’daki İslam Devrimi’nden hemen önce ülkeyi terk eden son şahın oğlu Rıza Pehlevi’nin halk üzerindeki etkisinin ilk ciddî sınavı olarak görülüyor.
Pehlevi, dün ve bugün yerel saatle 20.00 için gösteri çağrısı yapmıştı. Saatin gelmesiyle birlikte “Diktatöre ölüm” ve “İslam Cumhuriyeti’ne ölüm” sloganları atılırken, bazı grupların “Bu son savaş, Pehlevi geri dönecek” ifadeleriyle veliaht prensi övdüğü aktarıldı.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansına göre, protestolarla bağlantılı şiddet olaylarında şimdiye kadar en az 39 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 260’tan fazla kişi gözaltına alındı.
Çarşamba günü birçok kentte ve kırsal bölgede başlayan gösteriler dün de sürerken, bazı pazar yerleri protestoculara destek amacıyla kepenk kapattı.
Protestolar, hükümet ve dinî lider Ayetullah Ali Hamaney üzerindeki baskıyı artırırken, hareketin büyük ölçüde liderlikten yoksun olduğu belirtiliyor.
Washington merkezli Atlantic Council’den İran uzmanı Nate Swanson, “İran’daki geçmiş protestolar, inandırıcı bir alternatifin yokluğu nedeniyle zayıfladı” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan, sert çizgideki Kayhan gazetesi, güvenlik güçlerinin protestocuları tespit etmek için dron kullanacağını öne süren bir video yayımladı.
Yetkililer, dün 20.00’den önce dahi birçok noktada devam eden gösterilere ilişkin kapsamlı bir resmî açıklama yapmadı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Tahran’ın “barışçıl protestocuları öldürmesi halinde” ABD’nin “yardıma koşacağı” yönündeki açıklamaları İran Dışişleri Bakanlığı’nın sert tepkisini çekti.
Bakanlık, Washington’un İran’ın içişlerine müdahale geçmişini hatırlatarak, bu sözleri “ikiyüzlülük” olarak niteledi.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola da X üzerinden yayımladığı videoda, “Dünya bir kez daha İran halkının cesurca ayağa kalkışına tanıklık ediyor” ifadelerini kullandı.
Fotoğraf: Sosyal Medya
