ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede tırmanan gerilim, enerji ve lojistik sektöründe ciddi bir sarsıntıya yol açtı.
İran’dan kritik açıklama
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı İbrahim Cebbari, 2 Mart gecesi İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerine izin verilmeyeceğini duyurdu.
Cebbari, boğazdan geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını belirterek, bölgedeki enerji taşımacılığının fiilen durabileceği mesajını verdi.
Küresel petrol ticaretinin dörtte biri risk altında
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak biliniyor.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre:
-
Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşınıyor.
-
Bu miktar, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine denk geliyor.
-
Sevkiyatların yaklaşık yüzde 80’i Asya pazarına gidiyor.
Boğazın kapanmasıyla birlikte küresel petrol arzında ciddi bir kesinti riski ortaya çıktı.
En çok ihracat yapan ülkeler
Geçen yıl Hürmüz Boğazı üzerinden en fazla petrol sevkiyatı yapan ülkeler arasında:
-
Suudi Arabistan – günlük 5,43 milyon varil ham petrol
-
Irak – günlük 3,32 milyon varil
-
Birleşik Arap Emirlikleri – günlük 2,02 milyon varil
-
İran – günlük 1,69 milyon varil
-
Kuveyt – günlük 1,4 milyon varil
-
Katar – günlük 730 bin varil
Irak, İran, Kuveyt, Katar ve Bahreyn ihracatlarının neredeyse tamamını Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor.
Alternatif hatların kapasitesi sınırlı
Boğaza alternatif oluşturabilecek boru hatlarının kapasitesinin oldukça sınırlı olduğu belirtiliyor.
-
Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı (Petroline) günlük yaklaşık 5 milyon varil kapasiteye sahip.
-
BAE’deki Abu Dabi Ham Petrol Boru Hattı (ADCOP) ise günlük 1,5–1,8 milyon varil kapasiteye ulaşabiliyor.
Toplam alternatif kapasitenin 3,5 ila 5,5 milyon varil seviyesinde kaldığı hesaplanıyor. Bu rakam, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarının çok altında.
Mısır’dan yeni rota teklifi
Kriz sonrası Mısır da devreye girdi. Mısır Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Kerim Bedevi, SUMED Boru Hattı üzerinden Suudi petrolünün Kızıldeniz’den Akdeniz’e taşınmasına yardımcı olabileceklerini açıkladı.
Enerji piyasalarında endişe büyüyor
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, küresel enerji piyasaları için kritik bir döneme işaret ediyor. Uzmanlara göre boğazın uzun süre kapalı kalması halinde petrol fiyatlarında sert yükselişler ve küresel ticarette ciddi aksaklıklar yaşanabilir.
