Uzun süredir gündemde olan ancak önceki yasama dönemlerinde hayata geçirilemeyen Hal Yasası'nda yeni bir aşamaya geçildi. Sebze ve meyve ticaretinde fiyat oluşumunu daha şeffaf hale getirmeyi amaçlayan düzenleme için Türkiye Büyük Millet Meclisinde çalışmalar başladı.
Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının katkılarıyla hazırlanan taslak üzerinde AK Parti Grubu ve ilgili bakanlıkların bürokratları çalışıyor.
İlk etapta yaklaşık 30 madde olarak hazırlanan taslak, yapılan değerlendirmelerin ardından 9 maddeye indirildi.
Market raflarında yerli ürün zorunluluğu
Yeni Hal Yasası taslağında öne çıkan başlıklardan biri, zincir marketlerde yerli ürünlerin satışının artırılması oldu.
Planlanan düzenlemeye göre market raflarının büyük bölümünde yerli ürünlere yer verilmesi zorunlu hale getirilecek.
Yerli ürün satan marketlere vergisel teşvikler sağlanması da gündemde bulunuyor.
Bu adımlarla yerli tarımsal üretimin desteklenmesi ve üreticilerin ürünlerini daha geniş satış kanallarına ulaştırabilmesi hedefleniyor.
Aracılar azaltılacak, doğrudan satış kolaylaşacak
Taslak düzenlemenin önemli hedeflerinden biri de üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısını azaltmak.
Bu kapsamda komisyoncular arasındaki ürün satışlarının sınırlandırılması ve ürünlerin birden fazla aracı üzerinden el değiştirmesinin önüne geçilmesi planlanıyor.
Üreticilerin ürünlerini doğrudan marketlere, tüketicilere veya çevrim içi satış kanallarına ulaştırabilmesi kolaylaştırılacak.
Böylece sebze ve meyvelerin üretim noktasından satış noktasına ulaşana kadar oluşan maliyetlerin azaltılması amaçlanıyor.
Tarladan sofraya dijital takip
Yeni düzenlemeyle sebze ve meyve ticaretinde kayıt ve fiyat takibinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Ürünlerin tarladan market rafına kadar geçirdiği aşamaların dijital sistemler üzerinden izlenmesine yönelik çalışmalar yapılacak.
Hallerde bildirim, satış ve denetim süreçlerinin daha şeffaf yürütülmesi sağlanırken stok takibi, kalite sınıflandırması ve gıda güvenliği denetimleri de sıkılaştırılacak.
Bu sistemle kayıt dışı işlemlerin, vergi kayıplarının ve spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi amaçlanıyor.
Tarımsal kooperatiflere destek
Hal Yasası taslağında üretici örgütlerinin güçlendirilmesine yönelik düzenlemeler de bulunuyor.
Tarımsal kooperatif sayısının iki katına çıkarılması hedeflenirken üreticilerin örgütlü şekilde pazara erişiminin kolaylaştırılması planlanıyor.
Üretici örgütlerinin güçlendirilmesiyle çiftçilerin ürünlerini pazarlama süreçlerinde daha etkin rol üstlenmesi amaçlanıyor.
Kurallara uymayanlara hapis ve para cezası
Taslakta, sebze ve meyve ticaretinde kayıt dışılığı ve kurallara aykırı uygulamaları önlemeye yönelik yaptırımlar da yer alıyor.
Satış ve fiyatlandırma süreçlerinde getirilecek kurallara uymayanlar için idari para cezaları ve hapis cezası öngörülüyor.
Ancak cezaların kapsamı, hangi ihlallerde uygulanacağı ve ceza miktarlarına ilişkin ayrıntılar henüz kesinleşmedi.
Yeni Hal Yasası ne zaman yürürlüğe girecek?
Dokuz maddelik taslak üzerinde Meclis çalışmaları devam ediyor.
Düzenlemenin bu yasama döneminde kabul edilmesi hedeflenirken henüz kesin bir yürürlük tarihi açıklanmadı.
Teklifin yasalaşması halinde sebze ve meyve ticaretinde aracılık sistemi, marketlerin ürün tedariki, dijital denetim ve üretici örgütlerinin faaliyetleriyle ilgili yeni kurallar uygulanacak.
Yeni düzenlemenin temel hedefi ise üreticinin pazara erişimini kolaylaştırmak, fiyat hareketlerini daha sıkı denetlemek ve tüketicilerin sebze ile meyveye daha uygun fiyatlarla ulaşmasını sağlamak.
