Yeşilay Haftası dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Toprak, nikotin bağımlılığı ve nargile kullanımının ciddi sağlık riskleri taşıdığına dikkat çekti.
“Tek Kullanım Bile Bağımlılık Riskini Artırır”
Sigaranın temel bağımlılık yapıcı maddesinin nikotin olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Dilek Toprak, nikotinin beyindeki dopamin salınımını tetikleyerek keyif ve ödül hissi oluşturduğunu belirtti. Bu durumun zamanla tolerans gelişimine yol açtığını ve daha fazla nikotin ihtiyacı doğurduğunu ifade etti.
Toprak, “Nikotin son derece bağımlılık yapıcıdır. Sadece bir kez kullanmak bile bağımlı hale gelme riskini artırır” dedi.
Fiziksel ve Psikolojik Bağımlılık Birlikte Görülüyor
Nikotin bağımlılığında hem fiziksel hem de psikolojik bağımlılığın ortaya çıktığını belirten Toprak, bırakma sürecinde huzursuzluk, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğü gibi yoksunluk belirtilerinin görülebildiğini söyledi.
Psikolojik bağımlılıkta ise sigaranın günlük rutinle eşleştiğini belirten Toprak, “Kahve içerken sigara içmek ya da stres anında sigaraya yönelmek gibi alışkanlıklar bağımlılığı pekiştirir” ifadelerini kullandı.
WHO: Tütün En Büyük Halk Sağlığı Tehditlerinden Biri
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), tütün kullanımını “tütün salgını” olarak tanımlıyor. Prof. Dr. Dilek Toprak, dünya genelinde yılda 8 milyondan fazla kişinin tütün nedeniyle hayatını kaybettiğini, bu ölümlerin 1,2 milyonunun pasif içicilikten kaynaklandığını aktardı.
WHO verilerine göre dünyadaki çocukların yarısına yakını tütün dumanına maruz kalıyor.
Başarı Oranı Tedaviyle Artıyor
Sigara bağımlılığının DSM-5 kriterleriyle tanı konulabilen bir hastalık olduğunu belirten Toprak, tedavisiz bırakma girişimlerinde 1 yıllık başarı oranının yüzde 3–5 civarında olduğunu söyledi.
Farmakolojik destekle bu oranın yüzde 15–35’e çıkabildiğini ifade eden Toprak, “En yüksek başarı oranı ilaç tedavisi ile davranışsal desteğin birlikte uygulanmasıyla elde edilir” dedi.
Nikotin Replasman Tedavisi (NRT) ve bupropion preparatlarının sıklıkla kullanıldığını belirten Toprak, relapsın (nüks) tedavi sürecinde görülebileceğini ve bunun bağımlılığın kronik doğasının bir parçası olduğunu vurguladı.
“Nargile Daha Zararlı Olabilir”
Nargilenin sigaradan daha zararsız olduğu yönündeki algının yanlış olduğunu belirten Toprak, nargilenin kömürle yakılması nedeniyle karbonmonoksit gibi toksik gazların da solunduğunu ifade etti.
WHO verilerine göre bir nargile seansında bir kişinin 100 ya da daha fazla sigara dumanı kadar duman soluduğunu belirten Toprak, şu risklere dikkat çekti:
-
Daha fazla ağır metal ve kanserojen madde
-
30–60 dakika süren uzun içim süresi
-
Ağızlık paylaşımı nedeniyle enfeksiyon riski
-
Suyun toksinleri yeterince filtrelememesi
Gençler İçin Önleyici Adımlar Şart
Tütün bağımlılığının önlenmesinde en önemli hedefin sigaraya başlamayı engellemek olduğunu belirten Toprak, ailelere ve topluma önemli görevler düştüğünü söyledi.
Öneriler arasında:
-
Ebeveynlerin rol model olması
-
Elektronik sigaranın bırakma yöntemi olmadığı bilincinin yaygınlaştırılması
-
Gençlerin spor, sanat ve sosyal aktivitelere yönlendirilmesi
-
Okullarda farkındalık çalışmaları yapılması
-
Sigara Bırakma Polikliniklerinden profesyonel destek alınması
yer aldı.
Prof. Dr. Dilek Toprak, erken yaşta sigaraya başlamanın önlenmesinin hem bireysel hem de toplumsal sağlık açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Fotoğraf: sosyal medya
