Afganistan’da Taliban lideri Hibatullah Akhundzada tarafından imzalanan düzenleme, aile içi şiddet ve ceza uygulamalarına ilişkin dikkat çeken maddeler içeriyor.
Fiziksel “Cezalandırmaya” Sınır
Yeni yasaya göre, bir kocanın eşini veya çocuklarını fiziksel olarak cezalandırmasına, “kırık kemiklere veya açık yaralara” yol açmadığı sürece izin veriliyor.
“Aşırı şiddet” kapsamında gözle görülür kırık ya da yaralanmaya neden olunması halinde ise erkeğin en fazla 15 gün hapis cezasıyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.
Ayrıca bir erkeğin mahkûm edilebilmesi için kadının istismarı mahkemede kanıtlaması gerekiyor. Kadının, tamamen örtünmüş haldeyken yaralarını hakime göstermesi şartı da düzenlemede yer alıyor. Bununla birlikte, dava açan kadının mahkemeye kocası veya bir erkek refakatçiyle gitmesi zorunlu tutuluyor.
Kadınlara Kısıtlamalar
Yasaya göre evli bir kadının, kocasının izni olmadan akrabalarını ziyaret etmesi halinde üç aya kadar hapis cezası alabileceği ifade ediliyor. Bu düzenleme, kadınların hareket özgürlüğü konusunda yeni bir kısıtlama olarak değerlendiriliyor.
Sosyal Statüye Göre Ceza Sistemi
Kanunun 9. maddesiyle Afgan toplumunun dört kategoriye ayrıldığı belirtiliyor:
-
Din alimleri (ulema)
-
Seçkinler (eşref)
-
Orta sınıf
-
Alt sınıf
Yeni sistemde aynı suç için verilecek cezanın, suçun niteliğinden ziyade sanığın sosyal statüsüne göre belirleneceği ifade ediliyor.
Buna göre:
-
Bir İslam din alimi suç işlerse, tepki nasihatle sınırlı kalacak.
-
Elit kesime mensup kişiler için mahkemeye çağrılma ve nasihat öngörülüyor.
-
Orta sınıf için aynı suç hapis cezasıyla sonuçlanabilecek.
-
“Alt sınıf”tan bireyler ise hem hapis hem de bedensel cezayla karşı karşıya kalabilecek.
Ağır suçlarda uygulanacak bedensel cezaların ise ıslah kurumları yerine İslam din adamları tarafından verileceği belirtiliyor.
Uluslararası Tepki Bekleniyor
Söz konusu düzenlemelerin, insan hakları ve hukuk devleti ilkeleri açısından uluslararası alanda yeni tartışmalara yol açması bekleniyor. Afganistan’da Taliban yönetimi altında yürürlüğe giren yeni yasa, özellikle kadın hakları ve eşitlik ilkeleri bakımından eleştirilere neden oluyor.
