Sakarya’nın Adapazarı ilçesindeki tarihi Uzun Çarşı’da küçük dükkânında mesleğini sürdürmeye çalışan 57 yıllık ayakkabı ustası İsmail Aslan, zanaat kültürünün değişiminden duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Ayakkabı tamirine olan ilginin azalması, çırak yetişmemesi ve fabrikasyon üretimin yaygınlaşmasıyla geleneksel ayakkabıcılığın giderek unutulduğunu belirten Aslan, eski ustalık anlayışının artık kalmadığını söyledi.

57 YILDIR MESLEĞİNİ SÜRDÜRÜYOR

Ayakkabıcılığa 1969 yılında Trabzon’da çırak olarak başlayan İsmail Aslan, 1974 yılının sonunda Sakarya’ya geldi. Tarihi Uzun Çarşı’daki dükkânında 35 yıldır ayakkabı tamirciliği yapan Aslan, meslek hayatı boyunca el emeğine dayalı üretimin geçirdiği değişime yakından tanıklık etti.

“ÖNCE AHLAKI, SONRA SANATI ÖĞRETİYORLARDI”

Eski ustaların meslek öğretirken öncelikle ahlak ve terbiye kazandırdığını anlatan Aslan, geçmişte ayakkabıların tamamen el işçiliğiyle üretildiğini belirtti. Çıraklık sisteminin zamanla ortadan kalktığını ifade eden usta, şöyle konuştu:

“Artık eski sanat ve sanatkârlar yok. Biz ayakkabıyı komple elde yapıyorduk, ilaçsız, çivisiz şekilde. Şimdi böyle bir sanat ve sanatkâr yok. Böyle bir malzeme de yok. Malzemeyi işleyecek usta da yok, usta bulunsa malzeme yok. İnsanlar günlük yaşamaya alıştığı için çıraklık sistemi kalmadı. Şimdi çırak yetişmiyor.

Bizim zamanımızda babalarımız bizi ustaya getirirdi. Ustamız bize ahlak ve terbiye öğretirdi. Takımların isimlerini, nasıl kullanılacağını öğrenirdik. Eski ustaların sanat ahlakı diye bir şeyi vardı. Önce ahlakı, sonra sanatı öğretiyorlardı. Şimdi genç geldiği zaman hangi aletin ne işe yaradığını bile öğretemiyorsun.”

“USTA DA KALMIYOR, AYAKKABI YAPTIRAN DA OLMUYOR”

Ayakkabı kullanım alışkanlıklarının da değiştiğini belirten Aslan, eskiden yıpranan ayakkabıların tamir ettirildiğini, günümüzde ise yenisini almanın tercih edildiğini söyledi.

Sözcü TV ve Sözcü.com.tr’ye kayyım atandı: 4 kişi hakkında gözaltı kararı
Sözcü TV ve Sözcü.com.tr’ye kayyım atandı: 4 kişi hakkında gözaltı kararı
İçeriği Görüntüle

Tüketim alışkanlığının tamir kültürünü ortadan kaldırdığını dile getiren Aslan, “İnsanlar 'Eskit, yenisini al' şeklinde yaşıyor. Tamir işi de bitti zaten. Usta da kalmıyor, ayakkabı yaptıran da olmuyor. Ben bu meslekle 6 çocuk büyüttüm, 8 de torun var. Ekmeğimiz çıkıyor, eski işimiz olduğu için bırakamıyoruz” dedi.

“10 SENE SONRA AYAK HASTALIKLARI KOL GEZER”

Fabrikasyon üretimin yaygınlaşmasıyla el işçiliğinin geri planda kaldığını ifade eden Aslan, geleneksel deri ayakkabı üretiminin de giderek azaldığını savundu.

Ayakkabı üretiminde kullanılan malzemelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Aslan, “İmalat fabrikalaştı zaten. 'Ben kalfayım' diyenler de aletlerin isimlerini bilmiyorlar. Bu aletler eskiden elinin bir parçasıydı. Bu gidişle 10 sene sonra ayak hastalıkları bu ülkede kol gezer. Çünkü petrol atığı ve pisliğinden yapılan spor ayakkabılar var. Deri ayakkabı unutuldu artık” ifadelerini kullandı.

Kaynak: İHA