22.09.2021, 09:55

SÜLEYMAN KUŞ DİLİN BİLİR DEDİLER!

George Orwell, 1948 yılında yazdığı ve distopik bir gelecek kurguladığı 1984 adlı romanında, milletlerin dil yıkımıyla çökertildiği, özgürlüğü ifade eden kelimelerin sözlüklerden çıkartıldığı, düşünce polislerinin olduğu bir dünyayı anlatır. Bu dünyada kadın ve erkek artık tam olarak eşitlenmiş, böyle bir ayrım kalmamıştır. Sadece izin verilen sloganlarla iletişim kuran fakat birbirini anlamayan, anlaşamayan, isimlerle değil numaralarla tanımlanan insanların oluşturduğu topluluklar ortaya çıkmıştır. Yurttaşlar dev ekranlarla ve “büyük birader seni gözlüyor” sloganı ile gözetlenmekte, kullanılan kelime sayısı en aza indirgendiği için çok gerekmedikçe konuşulmamaktadır.

Aşk, sevgi, sanat, iyilik ve güzellik gibi soyut kelimeler ve kavramlar ortadan kaldırılmıştır. Amaç, insan topluluklarını istenildiği gibi güdülecek sürüler haline getirmektir. Romanda elbette sisteme direnen bir kahraman var fakat sonunda sistemin bir parçası olmaktan o da kurtulamıyor.

Romanın yazıldığı tarihten önceki zamanlarda ve bu güne kadar geçen süre zarfında milletlerin dil yıkımı ile çökertilmesine yönelik çalışmalar olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Bu yıkım ve çökertme çalışmalarının özellikle ülkemize ve Türkçemize yönelik olanları bir kitabı kapsayacak düzeyde olduğundan, bu yazımızda geçmişten ve günümüzden bazı örneklerle yetineceğiz.

MEB tarafından orta öğretimde tavsiye edilen 100 eser uygulamasını bilirsiniz. (Listesini çıkartıp sizin ve çocuklarınızın bu listeden kaç tanesini okuduğunuza yönelik bir inceleme yapmanızı tavsiye ederim.) Bu listede yer alan, “öğretmen, veli, öğrenci” üçlüsünün mutlaka okuması gerektiğine inandığım Nihad Sami Banarlı’nın TÜRKÇENİN SIRLARI isimli kitabında şu tespitler dikkat çekmektedir:

“Son yıllarda yanlış ve metodsuz dil tutumları ve dilde tamamıyla uydurmacayı kullanan bir zümre ortaya çıkmıştır. Milletimizin ve milliyetimizin dayandığı her mukaddes temeli yıkmak isteyen bu ihanet şebekesinin, yıkılmasına yardım ettiği milli değerlerimizin başında aziz Türkçemiz vardır. Türk milleti neden birbirinin dilini anlamayan hatta birbirinin dilinden nefret eden zümreler haline getirilmiştir? ”

Okul yıllarında hepimize dert olan Divan Edebiyatının, aslında günümüz Plaza Türkçesinden daha Türkçe olduğunu ben de TÜRKÇENİN SIRLARI kitabını okuyunca anlamıştım. Divan edebiyatının en büyük şairi Fuzuli’yi Türk şairi olarak kabul etmeyen ve şiirlerini farsça ve arapça yazdığını iddia edenlerin ona iftira attığını ve sadece büyük bir şair, kudretli bir alim ve büyük bir mütefekkir değil, aynı zamanda samimi bir Türk dili milliyetçisi olduğunu da öğrenmiştim. Başka dillerde eserlerinin olması o dilleri de en üst seviyede eserler verebilecek kadar iyi bilmesinden kaynaklanıyordu. “Beni candan usandırdı, cefadan yar usanmaz mı? Felekler yandı ahımdan, muradım şem’i yanmaz mı?” mısralarında olduğu gibi, kullandığı dil halk diline yakın, dönemi olan 15.yüzyıldaki divan şairlerine göre daha sade ve bugün bile anlaşılır bir Türkçedir.

1972 yılında yazılan TÜRKÇENİN SIRLARI’nda bahsedilen Türkçemize yönelik yanlış tutumlar, günümüzde artarak devam etmektedir.

En başta gelen sorun şudur ki; Üniversite bitiren öğrencilerimiz bile 16 yıllık tahsil hayatı boyunca Türkçe öğrenemeden mezun oluyorlar. Bir dilekçe yazamayan üniversite mezunları ile ilgili çok fazla örneğe bizzat şahit oldum. Kendi dilini iyi öğrenemeyen birisine yabancı dili öğretmek de zorlaşıyor. Bu yüzden olsa gerek yabancı dil öğrenimi de 16 yıllık okul hayatında istenilen seviyede gerçekleşmiyor. Merhum Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil uzun zaman önce “Batı ülkeleri özellikle milli dil konusunda gayet hassas ve titizdir. Bir genç okulda, her şeyden önce memleketinin dilini mükemmel bir şekilde öğrenir. Bu bakımdan bizim okullarımızın geriliğini düşünürsek üzülmemek elde değildir.” diyerek konuya dikkat çekmiştir. Avrupa ülkelerinde çoğunluğun yabancı dil bildiği fakat asla çok gerekmedikçe kendi dilleri dışındaki bir dili konuşmadıklarını da ekleyelim.

Diğer bir sorun Türkçemizde yeterince kelime varken bir duyguyu bir düşünceyi yabancı bir kelime ile sınırlamak. Bu konuda ilk akla gelen örnek stres kelimesi. Tedirginlik, üzüntü, keder, bunalmak, daralmak, korkmak, ümitsiz olmak, gam, hüzün, kahır, efkar, tasa, dert, elem ve bunun gibi daha bir çok duyguyu sadece stres ile ifade etmek bizim “anlatamayan ve anlaşamayan bireyler” olmamıza neden oluyor.

Olmadık yerlerde kullanılan kelimelerden biri de yaratmak kelimesi. Bu kelimeyi de, üretmek, oluşturmak, geliştirmek, bulmak, ortaya çıkarmak, yenilik yapmak ve bunun gibi daha birçok kelimenin yerine kullanma tuhaflığına maalesef gittikçe alışıyoruz. Bazı markaların cep telefonlarında, yine bazı bilgisayar programlarında yeni kişi yarat, yeni dosya yarat ifadeleri bile yer alıyor. Konserlerde alkışların galeyanına gelen ve “beni sizler yarattınız” diyen şarkıcılara zaten çoktan alışmıştık.

Sorunlardan bir diğeri Türkçeleşememiş ve dilimizde eğreti duran yabancı kelimelerin ısrarla kullanılmasıdır. Bunun verdiği zararı PLAZA DİLİ gibi tuhaflıklarda daha net görebiliyoruz:

-Saat 2’ye toplantı set ediyor olacağım / - Arkadaşlar bunu handle edebilecek miyiz?

-Müşterilerden gelen feedbackleri değerlendirelim /- Yeni bir schedule ayarlamamız lazım

-Siz assignment’larinizi print ederken ben front desk ile meeting’de olacağım

Söz Türkçeden açılır da Yunus Emre’yi anmamak olmaz. “Emojilerin yükselişi ve kelimelerin olmadığı bir dünyaya doğru” başlıklı yazımızda da değinmiştik; 2021 yılı “Yunus Emre ve Türkçe yılı” olarak ilan edildi. Bizim Yunus’un saf ve samimi bir Türkçe ile ve Türk vezin, şekil ve kafiyelerle söylediği ilahiler, 13.asırda, Anadoluda Türkçenin şahlanışına ve asıl dil olmasına vesile olmuş, bir daha da yabancı bir dilin egemenliği söz konusu olamamıştır.

“Ölen beden imiş, aşıklar ölmez” diyen Yunus Emre bu sözünü 700 yılı aşkın süredir tazeliğini koruyan dizeleriyle bize kanıtlıyor ve şu mısra ile de bizi kendimiz olmaya, kendi dilimize sahip çıkmaya ve asıl cevheri içimizde aramaya davet ediyor ve diyor ki:

Süleyman kuş dilin bilir dediler, Süleyman var Süleyman’dan içerü

HÜSEYİN BURAK UÇAR

Yorumlar (0)
15
kapalı
Namaz Vakti 28 Kasım 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 13 33
2. Hatayspor 13 26
3. Konyaspor 13 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Karagümrük 13 22
7. Başakşehir 14 22
8. Galatasaray 13 21
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Altay 14 17
13. Giresunspor 14 16
14. Kayserispor 14 16
15. Gaziantep FK 13 15
16. Sivasspor 13 13
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 13 12
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 12 27
2. Ankaragücü 13 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 12 10
18. Altınordu 13 10
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 12 29
2. Liverpool 13 28
3. Man City 12 26
4. West Ham 12 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. Brighton 13 18
9. M. United 12 17
10. Crystal Palace 13 16
11. Aston Villa 13 16
12. Everton 12 15
13. Leicester City 12 15
14. Southampton 13 14
15. Brentford 12 13
16. Watford 12 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 13 30
2. Real Sociedad 14 29
3. Sevilla 13 28
4. Atletico Madrid 13 26
5. Rayo Vallecano 15 24
6. Real Betis 14 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Valencia 15 19
10. Osasuna 14 19
11. Espanyol 14 17
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 14 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 14 7