Bursa'nın yanı sıra Türkiye'nin 39 farklı ilinden gelen 444 öğrencinin eğitim gördüğü Tofaş Fen Lisesinde, öğrencilerin becerilerini artırmak, birlik ruhunu geliştirmek amacıyla Elektrikli Araçlar Takımı kuruldu.

Öğrenciler 3 yıl önce tasarladıkları elektrikli araca 'UMAY' adını verdi.

Aracı zamanla geliştirerek, TEKNOFEST kapsamında TÜBİTAK yürütücülüğünde geçen yıl ağustosta Gebze Kampüsü'nde düzenlenen Uluslararası Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları'na katılan liseliler, teknik tasarımda 5'inci, görsel tasarımda 2'nci oldu.

Lityum demir fosfat pille hareket eden, saatte 60 kilometre hıza kadar ulaşıp, 100 kilometre yol katedebilen aracı daha da geliştirmeye çalışan öğrenciler, bu yılki yarışlarda birincilik hedefliyor.

Okul müdürü Süleyman Şeker, AA muhabirine, 444 öğrenciden 220'sinin okul pansiyonunda kaldığını, bu nedenle öğrencilerin istedikleri saatte okula gelerek AR-GE çalışması yapabildiğini söyledi.

Öğrencilerin daha önce 2 farklı araç ürettiğini ve katıldıkları yarışmalarda dereceler elde ettiğini belirten Şeker, takımdaki 15 öğrencinin büyük özveriyle çalıştığını anlattı.

Şeker, yarışmaların esas konusunun verimlilik olduğunu dile getirerek, 'Az enerjiyle çok mesafe katetmek... Aracımızın adı UMAY. 'Umay Ana' Türk mitolojisinde çocukları ve doğayı koruyan bir simge. Dolayısıyla öğrencilerimiz de bunu uygun gördü. Aracımız elektrikli. Öğrencilerimiz pansiyonda kalıyor. Çocuklar yaz tatilinde memleketlerine gitmedi. Yazın okul pansiyonunda kalarak bu aracı ürettiler.' diye konuştu.

- 'Uluslararası yarışmalara da katılmayı düşünüyoruz'

Takımda yer alan öğrencilerden Yaşar Can Dönmez de 'UMAY'ı üretmeye 2023'te başladıklarını ve aynı sene tamamladıklarını söyledi.

Aracı geliştirmeye devam ettiklerini anlatan Dönmez, 300 kilogram ağırlığındaki 'UMAY'ın 100 kilometrelik menzile sahip olduğunu ve saatte 60 kilometre hıza çıktığını kaydetti.

Araçta akü kullanmadıklarını belirten Dönmez, 'Lityum demir fosfat denilen malzemeden yapılan pil var. Onu kullanıyoruz. Bu pilin içerisinde 240 hücre var. Bu hücrelerle 100 kilometre menzil ya da 5 saate kadar aracımızı kullanabiliyoruz.' dedi.

Dönmez, bu yıl da TEKNOFEST başta olmak üzere çeşitli yarışmalara katılacaklarını dile getirdi.

- 'Verimliliğini artırmak için çalışma yürütüyoruz'

Takımın elektronik ve yazılım kaptanı Ahmet Selim Altıparmak ise aracın büyük oranda yerli ve milli imkanlarla tasarlandığını ifade etti.

Beyin görevi gören 'araç kontrol sistemi', elektrik kaçaklarını tespit eden 'izolasyon izleme cihazı', bataryanın voltajını ve sıcaklığını koruyan 'batarya yönetim sistemi' gibi elektronik devrelerin TEKNOFEST'ten yerlilik onayı aldığını belirten Altıparmak, şunları kaydetti:

'Amacımız da zaten verimliliği yakalamak. Aynı zamanda aracımızın diğer elektronik sistemlerini de yerli olarak tasarlamaya çalışıyoruz. Bunları yaparken profesyonellerden destek almamaya çalışıyoruz. Elimizden geldiği kadar kendimiz araştırarak yapıyoruz. Bu süreçte 3 kart tasarladık. Aracı kilogram bazında hafifletip bataryaları küçülterek verimliliğini artırmak için çalışma yürütüyoruz.'

Altıparmak, geçen sene TEKNOFEST'teki yarışın güzel geçtiğini anlatarak, 'Türkiye'nin her yerinden gelip geliştirilen araçları inceledik. Oradan tecrübeler elde ettik. Bizim zorlandığımız kısımları onların nasıl yaptığını, o problemleri nasıl çözdüğünü gördük. Bu şekilde kendimize çok şey kattığımızı düşünüyorum. Yarışmada eksiklerimizi gördük. Bizden daha iyi yapılan şeyleri de gördük. O yüzden bu yıl onları düzeltmeye çalışıyoruz.' diye konuştu.

NSosyal, kuruluş aşamasında kullanılan eski açık kaynaklı yazılım altyapısını tamamen geride bırakarak teknolojik bir dönüşüm gerçekleştirdi. Platformun tüm katmanları, TEKNOFEST girişimcileri tarafından uçtan uca sıfırdan kodlanan özgün ve milli yazılımla inşa edildi.

NSosyal, dijital egemenlik vizyonu doğrultusunda tüm kullanıcı verilerini Türkiye sınırları içindeki sunucularda muhafaza ediyor. Milli yazılım altyapısının kullanılmasıyla birlikte verilerin yurt dışına çıkışı engellenirken siber güvenlik standartları en üst seviyeye çıkarıldı. Platform yeni mimariyle beraber modüler, ölçeklenebilir ve yüksek performanslı bir sistem altyapısına kavuştu.

TEKNOFEST girişimcileri tarafından geliştirilen NSosyal, küresel platformların kullanıcıları uygulama içinde saatlerce tutmaya yönelik manipülatif yöntemlerini de kullanmıyor. Platform, kullanıcı alışkanlıklarını birer ticari veriye dönüştürmediği gibi insani iletişimi merkeze alan, güvenli bir iletişim sahası sağlıyor.

Etik yapay zeka modeli ile manipülasyon girişimleri en aza indiriliyor

NSosyal'de, kullanıcıyı manipüle etmeyen şeffaf akış algoritmaları yer alıyor. Kişisel verilerin gizliliğine odaklanan ve mahremiyete saygılı altyapısıyla öne çıkan platform, reklam odaklı profilleme yerine gerçek etkileşimi önceliyor. Ayrıca her aşamada denetlenebilir ve şeffaf veri politikası platforma yön veriyor.

Yazılımı ve yeni yüzüyle kullanıcılarının karşısına çıkan NSosyal, 1,7 milyon kullanıcıyı aştı. NSosyal bünyesinde yer alan ve "ahlaklı yapay zeka" olarak bilinen T3AI botu da kullanıcılara hizmet vermeye devam ediyor.

NSosyal'in teknolojik altyapısında yer alan yapay zeka, işlevsel bir mühendislik çözümü olarak kullanılıyor. Etik yapay zeka modeli ile platformdaki moderasyon süreçleri hızlanırken, spam, bot hesaplar ve manipülasyon girişimleri en aza indiriliyor. Kullanıcı güvenliğini merkeze alan sistem, mobil ve web platformlarında performans odaklı bir çalışma prensibini de gözetiyor.

Yapay zekâ destekli engel algılama yazılımları son doğrulama aşamasına gelirken, platformun alçak irtifada güvenli uçuş kabiliyeti de test ediliyor. TALAY’ın görev sonunda kontrollü suya iniş özelliği ise uçuş bilgisayarı ve sensör setiyle ayrı olarak deneniyor.

Tüm modüllerin doğrulanmasının ardından TALAY’ın kısa süre içinde kapsamlı deniz testlerine başlaması bekleniyor. Bu aşamada tuzlu su korozyon dayanımı, yüksek nemde motor performansı ve dalga koşullarına göre otonom irtifa ayarlaması ölçülecek.

Yaklaşık 3 saat havada kalış süresi, saatte 200 km üzeri seyir hızı ve 30 kg faydalı yük kapasitesi bulunan TALAY; kamikaze görevlerinden lojistik desteğe, keşif ve istihbarattan hassas vuruş görevlerine kadar geniş bir yelpazede kullanılabilecek.

30 santimetre ile 150 metre irtifa aralığında uçabilecek olan platform, deniz yüzeyinin yarattığı gürültü içinde gizlenerek düşman radarları için görünmez hâle gelecek.

Hibrit yapısıyla mühimmat gibi seyreden, İHA gibi kontrol edilebilen TALAY’ın 2026 sonunda seri üretime geçmesi, 2027 başında ise güvenlik güçlerinin envanterine girmesi hedefleniyor.

Araştırma kapsamında Mühendislik Fakültesi bahçesinde kiremit, bitümlü shingle (çatı kaplama örtüsü), sandviç panel ve trapez saç çatı malzemelerinin üzerine 600 vatlık paneller yerleştirildi.

Enerji üretim değerleri ile panel altındaki çatı yüzeyine ait sıcaklık verileri, bir ay boyunca beş dakikalık aralıklarla kaydedildi.

Elde edilen bulgular, kiremit çatıya kurulu sistemin kendisine en yakın verimlilik sağlayan bitümlü shingle çatıya kurulu sisteme kıyasla yüzde 6 daha fazla enerji ürettiğini ortaya koydu.

Doç. Dr. Akal, fotovoltaik panellerin çalışma sürecinin bulundukları yüzey sıcaklığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu söyledi.

Panellerin sıcaklığı arttıkça enerji üretim veriminin düştüğünü belirten Akal, 'Farklı çatı türlerinde fotovoltaik panellerin enerji verimliliğini ve aynı zamanda çatı arası sıcaklığını gözlemlemek istedik. 4 tip çatı kurulumu yapıldı ve sürekli veri alındı.' dedi.

Akal, panellerin monte edildiği çatı kaplamasının termal özelliklerinin sistem performansının belirlenmesinde önemli bir etken olarak öne çıktığına dikkati çekti.

Çatı malzemesi seçiminin hem enerji verimliliği hem de iç mekanın termal konforu açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken kritik bir parametre olduğunu anlatan Akal, şunları kaydetti:

'Çalışmada ilk etapta bir aylık verileri inceledik. Buna göre kiremit çatıya fotovoltaik panel kurulduğunda diğer çatı türlerine göre enerji verimliliği yüzde 6 daha fazla oluyor. Aynı zamanda çatı arası sıcaklığın 4 derece daha düşük olması sağlanıyor. Bu durum da binanın soğutulması için kullanılan enerji maliyetini düşürüyor. Sürdürülebilir şekilde fotovoltaik panellerden daha fazla enerji elde edebilmek için çatı kurulum malzemesinin önemini ortaya koymuş oluyoruz. İyi bir yalıtım ve kiremit kullanmanın avantajlı olduğunu görmüş olduk.'

Özkan ise tez çalışması kapsamında çatı tiplerine göre güneş panellerinin verimliliğini incelediklerini ifade etti.

Sistemin ön hazırlık çalışmasını yaptıktan sonra temmuz ayında veri almaya başladıklarını dile getiren Özkan, araştırmayla ilgili şu bilgileri verdi:

'4 çatı tipine göre güneş panellerimizi aynı açılarda yerleştirdik ve sonuçları almaya başladık. Temmuz ayının verilerini analiz ettik. Buna göre kiremit çatı verimlilik anlamında kendisine en yakın olan bitümlü shingle çatıya göre yüzde 6 daha yüksek performans gösterdi. Sıcaklık emisyonu daha fazla olduğu için 4 derece daha soğuk olduğunu gördük ve bu durum panelin daha performanslı çalışmasını sağlıyor. En verimsiz olarak şu an için izolasyon yapısıyla ilgili trapez çatı görünüyor. Paneller ne kadar soğuk kalırsa o kadar verimli çalışıyor.'

Özkan, yapılan araştırmanın Dubai'deki bir konferansta bildiri olarak sunulacağını sözlerine ekledi.

Seminerde Öne Çıkanlar:

• GTO Başkanı Abdurrahman Aslantaş, teknolojinin değiştiğine dikkat çekerek gazeteciliğin de bu değişimden etkilendiğini belirtti. Aslantaş, gazetecilerin gelişmeleri takip eden değil, başlatan olmaları gerektiğini vurguladı.

• Fikret Ergün, geliştirdiği yapay zekâ tabanlı yazılımın ajanslardan gelen bültenler veya editöryel içerikleri özgünleştirip otomatik veya yarı otomatik şekilde haber sitelerine uyarlayabildiğini anlattı.

• Sistem sayesinde haber yazım süreci hızlanıyor, gazeteciler ise daha fazla saha ve özel haberlere odaklanabiliyor.

• Yazılım, bir yıllık geliştirme sürecinin ardından ticari lisans kapsamında kullanıma sunuldu ve yalnızca haber siteleriyle sınırlı kalmayıp, düzenli içerik üreten tüm web platformlarında kullanılabiliyor.

Seminer, gazetecilikte yapay zekanın rolü ve potansiyel uygulamaları hakkında farkındalık yaratmayı hedefledi.

Yıldırım, bu projede erişilebilirliği artırma ve okullardaki eşitsiz materyal ortamını biraz daha ortadan kaldırmayı amaçladıklarını dile getirerek 'Bazı okullarımızda laboratuvar bile olmama ihtimali oluyor. Mevcut fiziki şartlar uygun olmuyor ya da belki en iyi dediğimiz özel okullarımızda bile sayılı miktarda mikroskop oluyor. Dolayısıyla bunlar taşıması zor aletler. Yani öğrenciyi ancak laboratuvarla uygulama dersine alıp götürmemiz gerekiyor. Orada inceleme yaptırmamız gerekiyor.' diye konuştu.

Keşfin sadece laboratuvarda kapalı ortamda olmadığını, öğrencilerle beraber doğaya çıkarak keşif yapılmasına vesile olmak istediklerini belirten Yıldırım, öğrencilerin hayal dünyasını daha ileri taşımayı hedeflediklerini kaydetti.

Yıldırım, projede taşınabilir mikroskoplarla keşiflerin yapılmasının senaryoyla kısa filmlere dönüştürüleceğini ifade etti.

Atölyede, taşınabilir mikroskopun nasıl çalıştığı öğretmenlere detaylı gösterildi.

NASA Space APPS Çanakkale Yerel Etkinlik Lideri ve TÜMMİAD Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Çakar, Çanakkale'de geçen yıl ilk kez yaptıkları etkinliğe 18 takım ve 78 gelecek tasarımcısının katıldığını, bu yıl ise 75 gelecek tasarımcısı ile 17 takımın yer aldığını söyledi.

Öğrencilerin yarışmada, dünyanın ve uzayın problemlerine çözüm aradığını belirten Çakar, 'Bu yıl ödül olarak da fidan vermeyi planlıyoruz. Yaşadığımız orman yangınları felaketine işaret etmek istiyoruz. Aynı zamanda 17 takım olması da hem Çanakkale'nin simgesel değeri hem de Birleşmiş Milletler'in sürdürülebilir kalkınma amaçlarına bir göndermedir.' dedi.

Etkinlikte ayrıca alanında uzman konuşmacılar konferans verdi.

Yarışma, öğrencilerin projelerini akademisyenlerden oluşan jüriye sunması ve değerlendirilmesinin ardından sona erecek.

Geliştirdikleri YTR10C araçla yarışan ekip, saatte 0-100 kilometre hızlanmayı, 3,2 saniyede gerçekleştirirken Genel Klasman (Overall), Dayanıklılık (Endurance) ve Hızlanma (Acceleration) kategorilerinde başarıya imza attı.

YTU Racing takımı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile T3 Vakfı öncülüğünde düzenlenen, Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu, İstanbul Atatürk Havalimanı'ndaki dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST'te YTÜ'nün etkinlik alanında bulunan stantta ilgiyle karşılandı.

YTÜ Racing EPT Departman Lideri Mehmet Emir Öztaş, AA muhabirine, Formula Student yarışmalarına katılıp Türk bayrağını en üst seviyede dalgalandırmanın gururunu yaşadıklarını söyledi.

Öztaş, ekip olarak sektörde deneyimli mühendisler yetiştirdiklerini belirterek, 'Biz, 2011 yılında kurulmuş bir takımız. Sezona yaklaşık 60 kişilik bir ekiple başlayıp, önce bilgisayar ortamında araç tasarımı ve simülasyon çalışmaları yürütüyoruz. Aerodinamik paket, motor parçaları, ısı ve soğutma sistemleri ile araç dinamiği üzerine analizler yapıyoruz.' dedi.

Ocak ve şubat aylarında sponsor ile üniversitelerin desteğiyle parça tedarik ettiklerini dile getiren Öztaş, şasi üretiminden montaja, test sürüşlerinden son iyileştirmelere kadar tüm süreci takım üyeleriyle birlikte gerçekleştirdiklerini anlattı.

Öztaş, 'Aracımız artık tam haline geldikten sonra test süreçlerimiz başlıyor. Bu noktada izin aldığımız bölge içerisinde aracımızın hızlanma, dayanıklılık ve verimlilik etaplarında testlerini yapıp, aracımızdaki eksikleri görüp bunları telafi etmeye çalışıyoruz.' diye konuştu.

'Çekya'da birinci olup bayrağımızı göklerde dalgalandırma başarısını elde ettik.'

Test sürüşlerini tamamladıktan sonra araçta geliştirmeler yaptıklarına dikkati çeken Öztaş, şöyle devam etti:

'Yaklaşık iki aylık test sürecimiz oluyor. Bunlar üzerine aynı şekilde geliştirimlerimizi sağlıyoruz. Aracın daha dayanıklı ve sürdürülebilir kondisyona gelmesini amaçlıyoruz. Takım, mayıs-haziran aylarında testlerini tamamladıktan sonra ağustos ayında iki yarışmaya katıldı. İlk olarak Çekya'daki Formula Student yarışına çıktık. Otokros ve dayanıklılık etaplarında elde ettiği derecelerle içten yanmalı araç kategorisinde birinciliğe ulaştık. Çekya'da birinci olup bayrağımızı göklerde dalgalandırma başarısını elde ettik.'

Öztaş, Hırvatistan'da çıktıkları yarışmada ise pistte yağ sızıntısı nedeniyle dayanıklılık etabından diskalifiye olduklarını, genel sıralamada 7. olan takımın bu sebeple birincilik için verdikleri mücadelede gerilediğini anlattı.

Birincilik için rekabet ettikleri takımın da aynı sebeple diskalifiye olduğunu aktaran Öztaş, 'Bununla beraber aslında bizim için Hırvatistan unutulmaz bir an yaşadık. Birincilik için kapışan iki takım aynı zamanda elenince aslında üçüncünün birinci olduğu bir yarışma oldu.' dedi.

Öztaş, gelecekte aynı şekilde çalışmalarını sürdüreceklerini, bu kadar başarı elde etmenin kendilerini bir üst seviyeye taşıdığını ve çok gururlandırdığını kaydetti.

Bu kapsamda Tarım Teknolojileri Kümelenmesi'nde (TÜME) ileri teknolojileri gıda sektörüne uygulayarak meyve, yoğurt ve ana yemeklerin yanı sıra meyve suları ve vitamin barları üreten şirketler de boy gösterdi.

O kuruluşlardan Dost Food Trade Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ'nin Satış ve Pazarlama Direktörü Sercan Karkuş, AA muhabirine, sağlıklı atıştırmalıklar, içecekler ve yemekler konusunda hizmet verdiklerini söyledi.

İleri teknolojiyi kullanarak yürüttükleri çalışmalara dikkati çeken Karkuş, 'Biz gıdayı teknolojiyle birleştiriyoruz. En çok dikkat ettiğimiz konu da sahadaki askerlerden sivil vatandaşa, bebeklerden astronotlara kadar insanların gıdalarının besin değerini korumak ve onların yemeklerini en hafif ve sağlıklı haliyle yanlarında taşıyabilmesini sağlamak.' dedi.

Karkuş, ürünlerin raf ömrünün uzamasını sağladıklarını belirterek, şöyle konuştu:

'Bizim iki makinemiz var. İlkinde, yüksek basınçlı pastörize işlemi olan HPP teknolojisini kullanarak sağlıklı içecekler üretiyoruz. Bu sayede besin değerini yüzde 97 koruyoruz ve son kullanma tarihini 10 katına çıkarabiliyoruz. Bunlar tamamen taze doğal sıkma suyu oluyor. Eve bir meyve suyu yapsanız onu maksimum 5 gün saklayabilirken HPP teknolojisiyle bunu 10 katına çıkarabiliyoruz.'

- Almanya ve ABD'ye ihracat başlıyor

İkinci makinelerinde 'freeze dry' (dondurarak kurutma) teknolojisini kullandıkları bilgisini veren Karkuş, bu işlemi yapan makinenin yerli ve milli üretildiğini söyledi.

Karkuş, şirket olarak şu an yurt içi pazarda hem çevrim içi hem de market kanallarında hizmet verdiklerini aktararak, yıl sonunda ihracat pazarına açılacaklarını hem Almanya hem de ABD tarafında hizmet vereceklerini bildirdi.

'Freeze dry' yönteminin sağladığı katkıya dikkati çeken Karkuş, şunları kaydetti:

'Bu yöntemle kurutulmuş meyve, yoğurt ve benzeri gıdaları paketliyoruz. Bu teknoloji, ürünün suyunu çekerek kurutuyor ve uygun koşullarda 25 yıl saklanabilir hale getiriyor. Granolalı ürünler, bebek püreleri, mamaları ve çocuklar için özel üretilmiş meyve barları olmak üzere çok çeşitli ürünlerimiz var. Hava yolu şirketleri için de AR-GE çalışmaları yapıyoruz. Lounge ve uçak içlerinde kullanabilmeleri için bu şekilde kurutulmuş meyvelerle yoğurtları birbirine paketleyerek müşterilerine sunabilecek hale getiriyoruz.'

- 'Sıfır Atık Projesi'ne de destek'

'Freeze dry'ın en güzel yanının 'hafiflik' olduğunu vurgulayan Karkuş, askerlerin saha görevlerinde yanlarına aldığı konservelerin hem ağırlık hem de sağlık riski taşıdığını anlattı.

Karkuş, burada askerin 625 gramlık yemeğini 135 grama çektiklerine işaret ederek, askerlerin paketlere sıcak su ekleyerek aynı lezzet ve besin değeriyle ürünleri tüketebildiğini dile getirdi.

Sahada problem olabilen konserve çöplerine karşın askerlerin bu paketli gıdaları kıvırarak ceplerine koyabileceğini vurgulayan Karkuş, şunları paylaştı:

'Biz burada astronot yemekleri de geliştiriyoruz. Onlar genellikle freeze dry çırpılmış yumurtayı, kurutulmuş dondurmayı ve meyve ürünlerini çok fazla tüketiyor. Şu an aktif geliştirme aşamasındayız. İlk astronotumuz Alper Gezeravcı'ya ürünlerimizi gösterip sunumunu yaptım. Freeze dry ürünler nem aldığında çok yumuşuyor. Dolayısıyla küçük paketlerle hemen tüketmelik şeklinde yapıyoruz. Bunlar da israfın önüne geçiyor. Sıfır Atık Projesi'ne de destek veriyoruz. Ayrıca, şirketimizde aktif çalışan sayısı yüzde 300 arttı. Şirketimiz ihracata hazırlanıyor. Antalya'da büyük bir sağlıklı atıştırmalıklar tesisi kuruyoruz. İnsanlar da ziyaret edip burayı gezebilecek.'