1.Üsküp Rıfai Tekkesi? Ecdat topraklarındaki nöbetçi karakollarından biridir bana göre. Bizim ailemizin en büyüğünün kabri de o tekkenin haziresinde yani avlusundadır.

2.İdris Efendi? Ailemizin çıkış noktası. Üsküp’te 1900’lerin başlarında Rıfaî Tekkesi’nin şeyhlerinden birisidir. Benim dedemin babasıdır. Rahmetli babam da adını ondan almıştır.



3.Mehmet Nuri Efendi? Benim, adını aldığım dedemdir. Şimdi Makedonya’nın başkenti olan Üsküp’te Gümrük memuruyken, Balkan Harbi’nden sonra (1912) Ayvalık Edremit’e tayin edilmiş, hanımı Melek hanımla oğlu (yani babamı) kayınbiraderi Üsküplü Hacı Hasan Efendi’yle (Girişken) Adapazarı’na göndermiş. Dolayısıyla Adapazarlılığımız aşağı yukarı yüz yıllıktır.

4.İdris Paker? Orta Camiinin altında manifaturacıydı. Plevne göçmenlerinden Mustafa Efendi’nin kızı Hatice hanımla evleniyor, 1945’te. Üç oğlu olmuş, Mehmet Nuri (1953, yani ben), Nedim (1955) ve Engin (1963). Uzun süre manifaturacılıkla iştigal etti. 1973’te de vefat etti.

5.Bayraktarlar? Babam Üsküp’ten bir yaşında gelmiş, Şehriban halam ise birkaç sene sonra Adapazarı’nda doğmuş. Halam daha sonra Adapazarı’nın önemli tüccarlarından rahmetli Sezai Bayraktar’la evlendi. Yani merhum Hasan Bayraktar’la Abdullah Bayraktar, bizim hala çocuklarımızdır.

6.Girişkenler? Babamın anne tarafı, yani babaannem tarafıdır. Rahmetli Faruk Girişken ve Yüksel Ayanoğlu’nun rahmetli annesi Sevim Ayanoğlu, babamla hala dayı çocuklarıydılar.

7.İnönü Caddesi. Tek kelimeyle Kuyudibi Caddesidir. Karaağaçdibi, Kuyuduibi, Dağdibi şeklinde tespih tanesi gibi dizilmişken, İsmet İnönü’nün vefatı üzerine 1973’de adı İnönü Caddesine dönüştürüldü. Yanlış yapıldı, Biz de Belediye Meclisi olarak o hatayı yaptık, İzmit Caddesinin adını 1985’te Adnan Menderes Caddesi yaptık, tarihi şahsiyetlere saygımız var ama yeni caddelere vermeliydik, orada da biz yanlış yaptık.

8.Kırmızı Camii? Yeni Camii’den başla, Orhan Camii, Ağa Camii, Kırmızı Camii. Bunlar şehrin nirengi noktalarıdır. Adını halk Kırmızı Camii koymuştur, resmi adı İhsaniye’dir; ama halk öyle demiştir, niye değiştiriliyor? Şehrin isimleriyle çok oynamamak lazım.

9.Sakarya İlkokulu? Dünyaya gözümü açtığım yer orası benim. Ulus Caddesi’nin ortalarında, Sakarya Camii’nin çaprazındadır.

10.Sevinç Yıldız? İlkokulda ilk üç sene sınıf öğretmenimizdi. Okumayı yazmayı ondan öğürendim. Küçükken içine kapanık bir çocukmuşum, benimle çok ilgilendiğini hatırlıyorum. Ahmet Nedim’le de aynı sınıftaydık.

11.Fehmi Bilgin? İlkokul 4 ve 5’i bizi o okuttu, Allah selâmet versin sağsa. Hendekliydi. Evine bir şeyler aldırırdı bana, kasaba manava gönderirdi.

12.Adapazarı Ortaokulu? 1965’lerde üç sene okuduğum ortaokul. Bugünkü Büyükşehirin olduğu binadaydı. Müdürümüz Ali Rıza beydi. Fizik öğretmenimiz Ethem Tunacan, Türkçe öğretmenimiz Nebahat Demirel’di. Hayrettin Özgül Matematik hocamızdı. Şahin Bey (küçük Şahin) Beden eğitimi hocamızdı. Bunlar unutmadığım hocalardır. Hasan Nomaler, Adnan Atay’la sıra arkadaşlığı yaptık. Avukat Sabri Küçük de sınıf arkadaşımızdı.

13.Adapazarı Lisesi? Ben Adapazarı Lisesi 1970 mezunuyum. 4/A ile başladık, 5-Fen/C ile devam ettik, 6-Fen/A’yla tamamladık. 1980 Askeri İhtilali adını Atatürk Lisesi olarak değiştirdi. Yine bugün Çark Caddesindeki yerindeydi. Liseye başladık, ilk gün tahtadaki silginin arkasında bıçakla kazınmış 6-Fen/A yazıyor. 6 notun fena olduğunu zannettim, bir hafta sonra çözdüm ki, meğer bizim sınıf aynı zamanda 6-fen/a şubesiymiş.

14. Rüknettin Bağcı? Adapazarı Lisesi’nde birinci sınıfta edebiyat öğretmenimizdi. Kravat bağlamasını, elbisenin içine hangi renk gömlek giyilir, hangi renk kravat takılır, kısacası renk uyumunu bize öğretti. Fen bölümünü seçmiş olmama rağmen, Edebiyatı bana sevdiren oydu.

15.Mefharet hanım? Bende çok iz bırakmıştır, öğrenciye çok insanca yaklaşırdı. Bana Matematiği o sevdirdi, Halise Karabacak da beni Kimyadan nefret ettirmiştir.

16.Necati Mert? Son sınıfta Edebiyat dersimize geldi. O sosyalistti, ben ülkücüydüm, buna rağmen Kompozisyonda bana en yüksek notu verdi, çok iyi bir hocaydı yalnız, genç olmasına rağmen derse de sınıfa da hakimdi.

17.Yüksel Büüykten? Astronomi dersimize gelmişti. İyi bir hoca olarak hatırlıyorum, notu çok kıttı yalnız.

18.Halil Çömez? Fizik hocamızdı. Adapazarı Lisesi’nin en unutulmaz hocalarındadır. Kısacık, 1.50 boyu vardı, Urfalıydı, üç sene beni Fizikten ikmale bıraktı ama Allah razı olsun, üniversitede de millet kırılırken 80’den aşağıya da not almadım. Formülleri anlatırken ‘bu değer ‘sabit’’ derdi sık sık. Lakabı ‘sabit’ti.

19.Ruşen Bey? Okul müdürümüzdü. Ayhan Işık gibi bıyıkları vardı, kendisini de Ayhan Işık’a benzetirdi, o dönemde Ayhan Işık Yeşilçam’ın bir numarasıydı.

20.Sami Teşneli? Adapazarı Lisesi’ndeki en yakın arkadaşlarımdan biriydi. İnşaat mühendisidir. Şu anda İstanbul’da.

21.Ersin Taranoğlu? Adapazarı Lisesi’nden Sami ve Mümtaz’la beraber en yakın arkadaşlarımdan biriydi. Lisenin 2. sınıfında bize İzmir Lisesi’nden geldi. Sınıfın en kibar, en hanım evladı talebesiydi. SDMMA’da beraberce dört sene inşaat mühendisliği okuduk. Pamukova Mekece Regülatörü’nde birlikte çalıştık, o inşaat bitince de beraber Tarpak İnşaat’ı kurduk beraber. Hâlâ görüşürüz. Cumartesi bendeydi. Bizim içimizden çıktı, bir dönem Türkiye’nin en önemli adamlarından biri haline geldi, Sakarya’ya çok önemli hizmetleri var.

22.Mümtaz Özkök? O da bize lise 2’de Haydarpaşa Lisesi’nden geldi. Fırtına gibiydi. Ele avuca sığmazdı. Ülkücü olmamızda onun çok emekleri vardır. Çok iyi, birinci sınıf teşkilatçıdır kendisi. Anavatan Partisi’nin Sakarya örgütlenmesini, Ersin Taranoğlu ile birlikte onlar sağladılar. İki dönem hakkıyla milletvekilliği yaptı.

23.Hasan Nomaler? Ortaokuldan üç, liseden üç, üniversiteden dört, toplam on yıllık sınıf arkadaşımdır. Aşağı yukarı elli yıla yakındır, yakın arkadaşızdır.



24.SDMMA? 1970’de liseyi bitirince, önce İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ne gittim, olaylar münasebetiyle bıraktım, ertesi yıl yeniden girdim, Sakarya Devlet Mimarlık ve Mühendislik Akademisi’ni kazandım. İki sınıftık zaten, makine ve inşaat mühendisliği. Ben inşaatı tercih ettim. Sınıfımızda, liseden sınıf arkadaşlarım Sami Teşneli, Ersin Taranoğlu ve Hasan Nomaler de vardı.

25.Mustafa Kazak? Sakarya Üniversitesi’nin temeli olan okulumuz, 1970’de Sakarya Devlet Mimarlık Mühendislik Yüksek Okulu olarak kurulmuştu, ilk müdür Mustafa Kazak’tı. Benim girdiğim 1971’de okulumuz akademiye dönüşünce, Mustafa Bey de Akademi Başkanı oldu, sonra profesörler gelince, başkan yardımcısı yaptılar. Süleyman Demirel başbakandı, ona okulu açtırabilmek ve akademiye dönüştürebilmek için çok uğraştı, Sakarya da Üniversite de ona çok şey borçludur.

26.Behçet Deryaoğlu? Benim iş hayatına başlamamdaki en önemli kişidir. 1975’de inşaat mühendisi olarak mezun olunca, beni Adapazarı Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğüne mühendis olarak işe alan odur. İyi ve otoriter bir belediye başkanıydı. Adapazarı’nda asfaltı ilk uygulayan belediye başkanı odur.

27.Ünal Ozan? İşin vitrin tarafıyla daha çok ilgiliydi, Gümrükönü ve Bulvara yaptırdığı havuzlarla hatırlıyorum.

28.Erkal Etçioğlu? Bu şehirde belediyecilik anlayışına çağ atlatan adamdır. Rahmetli Turgut Özal’ın belediyelere tanıdığı geniş yetkileri iyi kullanarak bugünkü modern belediyeciliğin temellerini atmıştır. Onun başkanlığı döneminde (1984-89) ben de meclis üyeliği ve başkan vekilliği yaptım.

29. Anavatan Partisi? Sakarya Teşkilatını Nihat Akpak’ın öncülüğünde bizim arkadaş grubumuz kurdu. Benim tespitime göre en demokratik partiydi. Ahmet Gürsoy Doğruyol Partisinden gelip, bir müddet sonra Anavatan Partisi’ne il başkanı olabilmiştir. Anavatan Partisi bana göre Türk insanının ufkunu, kaderini değiştiren partidir.

30.Deprem ve Adapazarı? 37 yıllık inşaat mühendisi ve müteahhit olarak şunu söyleyeyim ki, Adapazarı’nda yıkılan binaların çoğu çürük olduğu için değil, zeminin taşıma gücünü yetersizliğinden yıkıldı. Çok basit bir örnek; aynı deprem İzmit’te de oldu, orada binalar bizimkiler kadar sağlam yapılmamasına ve daha çok katlı olmasına rağmen, Adapazarı’ndaki yıkım orada olmadı, oranın zemini bizden çok daha sağlam çünkü. Gölcük’te de yıkım yolun deniz tarafındaydı. Bütün bunlar Adapazarı ovasında iki bilemedin üç katın dışında bina yapılmasına izin verilmemesi gerçeğini ortaya koyuyor.

31.Sakaryaspor? Sakaryaspor benim için nostaljidir. Sakaryaspor denilince ilk aklıma Gültekin Oba gelir, Sakaryaspor’u karşılıksız sevenlerden biridir.

32. Sakaryasporlu futbolcular? Altınkafa Muammer, sağbek Erdal gelir, Erkal Etçioğlu başkanlığındaki (1986-87) şampiyonluk gelir.

33. Estetik ve Adapazarı? Ben altı sene Adapazarı Büyükşehir Belediyesi Estetik ve Sanat Kurulu’nda görev yaptığım halde söylüyorum: Adapazarı’nda estetik anlayışı yoktur, bu konuda muvaffak olamadık.

34. Gümrükönü? Adı bizimle beraber yok olmaya mahkum, bir semt, bir yer adı. Şehrin bulvarı, merkezi, kalbi. Aziz Duran’a Büyükşehir Belediye Başkanıyken şehir merkezine ‘Gümrükönü’ yazan bir layiha asalım dediysem de koydurtamadım. Gümrükönü bu şehrin merkeziydi. Maalesef dışarıdan gelen yöneticiler bu isme önem vermediler, Aziz Duran iyi görüştüğüm yakından görüştüğüm biriydi ama o da buna önem vermedi. Kent Meydanı Vilayet Meydanı olmalı, Kentpark da Donatım Parkı olmalı ki şehrin tarihiyle, köküyle bağlantısı kesilmesin.

35. Kömürpazarı? Havuzun karşısındaki han ve arabalar aklıma gelir, Mahmut’un Fırın’ın yanında dizi dizi paytonları ve karşısındaki bisikletçileri hatırlarım. Fırının çapraz karşısında Niyazi’nin Kahvesi vardı, Dr. Nuri Bayar da oraya gelirdi, Adapazarı’ndaki Adalet Partisi siyaseti oradan yönetilirdi.

36. Karağaçdibi? Aklıma Kırmızı Camii ile karakol gelir.

37. Kuyudibi? Şimdi yerinde yeller esen Demirçeşme gelir, Casus Hasan gelir, Kurukafa İbrahim gelir, rahmetli Ali Fuat Demircioğlu gelir.

38.Mahmut’un Ekmeği? Çocukluğum, rahmetli Ciciannem (komşumuz vardı, yaşlı), yanı başımızda fırın olmasına rağmen, ‘ille de Mahmut’un ekmeği’der ve beni çocukluğumda oraya ekmek almaya gönderirdi.

39. Gülseven Helva? Helva deyince Gülseven Helva aklıma gelir, başka helva da tanımam, yemem de zaten.

40. Enişte’nin Ayranı? Enişte Adapazarı’nın markasıydı; ama yaşatamadık, Hüseyin Vardar’dı adı, oğlu Zafer’di, tam bir Üsküp beyefendisiydi; Köfteci Mustafa, Gülseven Helva, Mazlum, Alikoka Bozası gibi Adapazarı’nın markasıydı Enişte’nin Ayranı. Türkiye çapında olmalıydılar. Şimdi yeni yeni Tuna Tan markalaşıyor, başkaları da olmalı tabii. Yerel yönetimler tarafından bunlara destekler verilmeli.